Malatya’da kayısı üreticileri, artan girdi maliyetleri ve işçilik giderleri karşısında kuru kayısı fiyatlarının gerilemesi nedeniyle zor günler geçiriyor. Hasat sürecindeki yüksek harcamaları karşılayamayan ve ürünlerini satamadıkları için işçi ödemelerinde tıkanan üreticiler, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) taban fiyat açıklayarak piyasaya müdahale etmesini talep ediyor.
"Sadece Çekirdek Çıkarmaya Kasa Başına 220 Lira Ödüyoruz"
Hekimhan ilçesine bağlı Girmana Mahallesi'nde kayısı üretimi yapan Halil Çelik, pırtlatma işlemi için ürünlerini başka bölgelere taşımak zorunda kaldıklarını vurgulayarak maliyet yükünü şu sözlerle dile getirdi:
"Maliyetler zaten her zamanki gibi yüksek, ürünün fiyatı ise düşük. Buraya getirip yalnızca pırtlatma işlemi için kasa başına 220 lira ödüyoruz. Üretici her zaman perişan durumda. Kayısıyı daldan indirme derdi var. Daha satma aşamasına bile gelemedik. Kayısının fiyatı her zaman düşük tutuluyor. Kayısının sahibi yok. Daha doğrusu Malatya'nın sahibi yok."
İç piyasadaki istikrarsızlıktan dolayı yatırımların da durduğunu belirten İstanbul'da yaşayan Murat Öztan ise Yazıhan ilçesindeki 40 dönümlük boş arazisine fiyatların belirsizliği nedeniyle kayısı ağacı dikmekten vazgeçtiğini aktardı.
"10 Bin Kasalık Ürün Çıkardık, Paramızı Alamıyoruz"
Yaklaşık 30 yıldır kayısı çekirdeği çıkartma işi yapan ve bünyesinde işçi çalıştıran Ziya Küpeli, bir aydır süren hasat dönemine rağmen alacaklarını tahsil edemediklerini ifade etti. Küpeli, piyasadaki tıkanıklığı şu ifadelerle özetledi:
"10 bin kasaya yakın ürün çıkarmışız. Bugün 10 bin kasa yaklaşık 2 milyon lira para eder. Ancak bir üreticiden paramızı alamıyoruz. Neden? Çünkü üretici malını satamadı. 380 lira olan kayısının fiyatı bir anda 220 liraya düştü. Mazota ve kullandığımız her ürüne her gün zam geliyor. Kayısının fiyatı neden artmıyor, neden sürekli düşüyor? Üretici kasasını, çekirdeğini ve elek altı ürününü satacak ki bize ödeme yapsın; biz de işçiye ödeme yapalım. Gerçekten herkes mağdur."
"Bir Kayısı Ağacı Yılda Yedi Kez İlaçlanıyor"
Kayısı üretiminin diğer tarımsal faaliyetlerle kıyaslanamayacak derecede yüksek maliyetli olduğunu vurgulayan Yazıhan Ziraat Odası Başkanı Yunus Kılınç, ürünün yetişme sürecindeki ağır masraflara dikkat çekti:
"Kayısı ağaçlarının altları ilkbaharda sürülüyor ve yabancı otlardan temizleniyor. Sonbaharda bakımı ve budaması yapılıyor, ilaçlama ve bakır uygulaması gerçekleştiriliyor. İlkbaharda iki kez tomurcuk ilacı, iki kez çiçek ilacı, ardından kurtlanmaya karşı ilaç atılıyor. Bir kayısı ağacı yılda yaklaşık yedi kez ilaçlanıyor. Bunun yanında gübreleme ve sulama giderleri var."
"Üreticilerin Yaş Ortalaması 58'e Yükseldi"
Genç nüfusun tarım sektöründen uzaklaşmasının üretimde ciddi krizler yarattığını belirten Kılınç, teknolojik altyapı eksikliğine ve işçilik maliyetlerine değindi:
"Genç nesil tarımdan uzaklaştı. Şu anda üreticilerin yaş ortalaması 58. Böyle bir yaş ortalamasıyla tarımı sürdürmek mümkün değil. Tarımda teknolojinin kullanılması gerekiyor ancak maalesef bunu da başaramadık. Sadece çekirdeği çıkarmanın maliyeti bir kasa için 220 lira. Dört kilogram yaş kayısıdan yaklaşık bir kilogram kuru kayısı çıkıyor. Ancak bu ürün için kaç kez işlem yapılıyor?"
"Fiyat Zaten Maliyetin Altında, Müdahale Şimdi Yapılmalı"
TMO'nun piyasaya girmek için daha fazla beklememesi gerektiğini kaydeden Kılınç, ihracatçıların fiyat kırma politikası izlediğini belirtti:
"Kayısının bu yıl kilogramının en az 400 liradan satılması gerekirken ihracatçılar, fiyatı düşürmek amacıyla üreticiyi boykot ediyor. Kayısıyı 270-280 liradan alıyorlar. Bu fiyat maliyetin altında. TMO ise 'Fiyat maliyetin altına düşerse müdahale ederiz' diyor. Fiyat zaten maliyetin altına düşmüş, daha neyi bekliyorsunuz? Müdahalenin şimdi yapılması gerekiyor. 115 ülkeye ihraç edilen bir ürün bu kadar değersizleştirilemez."
"Çiftçiyi Birkaç İhracata Ezdirmeyin"
Üreticilerin mağduriyetinin tüm tedarik zincirini etkilediğini vurgulayan Kılınç, yetkililere şu sözlerle çağrıda bulundu:
"Biz bu kayısı ağaçlarına bir ömür verdik. Bir ağaca 20-30 yıl emek vermişiz. Birkaç ihracatçı kayısı fiyatını düşürmek amacıyla alım yapmıyor diye 30 yaşındaki ağaçları mı sökeceğiz? Bu hangi vicdana sığar? Bir an önce müdahale edilmesi ve çiftçinin birkaç ihracatçıya ezdirilmemesi gerekiyor. Üretici, işçisini mağdur etmemek için ihracatçıya yalvararak ürününü zararına mı satacak? Devletin her konuda vatandaşın yanında olması gerekiyor."
