Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC), Türkiye Yayıncılar Birliği, Türkiye Gazeteciler Sendikası, Türkiye Yazarlar Sendikası ve PEN Yazarlar Derneği, yazar, şair ve gazeteci Sabahattin Ali’nin 1948 yılındaki ölümünün aydınlatılması amacıyla Adalet Bakanlığına ortak başvuruda bulundu.
Beş kurumun başvurusunda, Sabahattin Ali’nin ölümüne ilişkin soruşturma ve yargılama dosyalarının yeniden incelenmesi, devlet arşivlerindeki belgelerin araştırılması ve yazarın mezar yerinin belirlenmesi talep edildi.
Sabahattin Ali’nin ölümündeki soru işaretleri giderilemedi
Başvuruda, Sabahattin Ali’nin ölümüne ilişkin resmî anlatımın, aradan geçen 70 yılı aşkın süreye rağmen kamuoyunda, edebiyat, tarih ve hukuk çevrelerinde oluşan soru işaretlerini gidermediği belirtildi.
Yazarın, dönemin güvenlik ve istihbarat mekanizmalarının denetimi altındayken yakalandığı, kötü muamele veya işkence sonucunda hayatını kaybettiği yönündeki iddiaların bağımsız ve kapsamlı bir incelemeyle araştırılmadığına dikkat çekildi.
Cesedin kesin teşhisinin yapılamaması, otopsi sonrasında kalıntıların akıbetinin bilinmemesi ve yargılama belgelerindeki eksikliklerin de Sabahattin Ali’nin ölümüne ilişkin kuşkuları artırdığı ifade edildi.
“Cumhuriyet tarihinin en çok tartışılan faili meçhul dosyalarından biri”
Ortak başvuruda, Sabahattin Ali’nin ölümünün aydınlatılmasının yalnızca bireysel bir olayın araştırılması anlamına gelmediği vurgulandı.
Meselenin, Cumhuriyet tarihinin en çok tartışılan faili meçhul dosyalarından birinin aydınlatılması açısından önem taşıdığı kaydedildi.
Başvuruda, Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkı ile 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin, ölümlerin etkili biçimde araştırılmasını da kapsadığı belirtildi.
Bir yazarın düşünceleri nedeniyle hedef alınmış olabileceğine ilişkin ciddi kuşkuların giderilmemesinin, düşünce ve basın özgürlüğü açısından da önemli bir sorun oluşturduğu ifade edildi.
“Zaman aşımı hakikatin araştırılmasına engel değil”
Sabahattin Ali’nin ölümünün üzerinden uzun yıllar geçmesi nedeniyle zaman aşımı hükümlerinin gündeme gelebileceğine dikkat çekilen başvuruda, bunun adli ve tarihsel hakikatin araştırılmasına engel olmadığı vurgulandı.
Zaman aşımı hükümlerinin, devlet arşivlerinin incelenmesine ve yazarın kalıntılarının tespit edilmesine engel oluşturmadığı belirtildi.
Günümüzde kullanılan adli tıp yöntemleri, DNA analizleri, antropolojik incelemeler ve arşiv taramalarının geçmişte yaşanan olayların maddi gerçeğine ulaşılması açısından yeni olanaklar sunduğuna işaret edildi.
Başvuruda, Sabahattin Ali dosyasının Adalet Bakanlığı bünyesindeki Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığının çalışma kapsamına alınmasının kamu vicdanı açısından önemli olacağı kaydedildi.
Adalet Bakanlığından üç talep: Dosyalar, arşivler ve mezar yeri
Beş meslek örgütünün ortak başvurusunda Adalet Bakanlığından üç temel talepte bulunuldu:
-
Soruşturma ve yargılama dosyalarının yeniden incelenmesi: Sabahattin Ali’nin ölümüne ilişkin soruşturma ve yargılama dosyalarının, Ali Ertekin hakkındaki dava dosyası ve af kararı da dâhil olmak üzere, Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı koordinasyonunda yeniden ele alınması.
-
Devlet arşivlerinin araştırılması: Emniyet, jandarma, istihbarat ve devlet arşivlerinde Sabahattin Ali’nin ölümüyle ilgili belge bulunup bulunmadığının araştırılması.
-
Mezar yerinin belirlenmesi: Sabahattin Ali’nin cesedinin gömüldüğü yerin tespit edilmesi ve mümkün olması hâlinde yakınlarının rızası alınarak DNA ve antropolojik incelemelerin yapılması.
Araştırma sonuçları kamuoyuyla paylaşılsın
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Türkiye Yayıncılar Birliği, Türkiye Gazeteciler Sendikası, Türkiye Yazarlar Sendikası ve PEN Yazarlar Derneği, başvurularında araştırma sonucunda elde edilecek bilgilerin kamuoyuyla paylaşılmasını da istedi.
Beş kurumun ortak girişimiyle, Sabahattin Ali’nin 1948 yılındaki ölümüne ilişkin soru işaretlerinin giderilmesi ve olayın tüm yönleriyle aydınlatılması talebi yeniden gündeme taşındı.
