Türkiye ile İran arasında 30 Temmuz tarihinde süresi dolan boru hattı üzerinden yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp doğal gaz ithalatını öngören 25 yıllık dev anlaşmanın 5 yıl süreyle uzatılması gündeme geldi. Doğubayazıt üzerinden Türkiye'ye giriş yapan Doğu Anadolu Doğal Gaz Ana İletim Hattı aracılığıyla gaz akışının kesintisiz devam etmesi hedefleniyor. Sektör kaynakları, tarafların önceden fesih bildirimi yapmaması durumunda devreye giren otomatik uzatma maddesinin uygulamaya girmiş olabileceğini belirtiyor.
Anlaşmanın Geçmişi ve Boru Hattının Önemi
İran ile Türkiye arasındaki Doğal Gaz Alım-Satım Anlaşması 8 Ağustos 1996 tarihinde Tahran'da imzalanmıştı. Bu dev proje kapsamında inşa edilen yaklaşık 1.491 kilometre uzunluğundaki Doğu Anadolu Doğal Gaz Ana İletim Hattı; Doğubayazıt'tan başlayıp Erzurum, Sivas ve Kayseri üzerinden Ankara'ya ulaşıyor. Hat ayrıca bir branşmanla Kayseri ve Konya üzerinden Seydişehir'e kadar uzanıyor. Haziran 2001 itibarıyla gaz alabilir duruma getirilen sistemde, ilk gaz alımı 10 Aralık 2001 tarihinde başlamıştı.
"Anlaşma Otomatik 5 Yıl Daha Uzayabilir"
Bölgesel arz güvenliği ve iç piyasa tüketimi açısından kritik bir kaynak olan İran gazına dair sektör kaynakları değerlendirmelerde bulundu. Anlaşmada yer alan özel bir maddeye dikkat çeken uzmanlar şu ifadeleri kullandı:
"Türkiye ve İran, anlaşmanın sona ermesinden belli bir süre önce 'Bu anlaşmayı uzatmıyoruz' dememişlerse, anlaşma otomatik olarak 5 yıl daha uzar. Bu madde de uygulamaya girmiş ve otomatik uzatma devreye alınmış olabilir."
İran'ın kış aylarında zaman zaman teknik sebeplerle gaz akışını kısa süreli kesmesine rağmen Türkiye için hayati bir tedarikçi olduğu vurgulanıyor. Boru hattı gazının hem arz güvenliğini güçlendirdiği hem de sıvılaştırılmış doğal gaza (LNG) oranla fiyat avantajı sağladığı ifade ediliyor.
Türkiye İthalatta Dördüncü Sırada Yer Alıyor
Yıllık ortalama 55-60 milyar metreküp doğal gaz tüketen ve ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılayan Türkiye; boru hatlarıyla Rusya, Azerbaycan ve İran'dan gaz temin ediyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) 2025 yılı doğal gaz piyasası raporuna göre, geçen yıl yüzde 36,27'lik payla en fazla gaz ithalatı Rusya'dan yapıldı. İkinci sırada Azerbaycan, üçüncü sırada ABD yer alırken İran, 7,7 milyar metreküp ithalat ve yüzde 13,2 payla dördüncü sırada yer aldı.
