Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin özel tasfiye ve geri kazanım usullerini düzenleyen kanun teklifi kabul edildi.
TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl başkanlığında toplanan Genel Kurul'da kabul edilen 9 maddelik düzenlemeyle, tasfiyesi henüz tamamlanmamış yatırım fonlarının varlıklarının nakde çevrilmesi, hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerlerin geri alınması ve sorumlulardan tahsil edilen kaynakların yatırımcılara ödenmesi amaçlanıyor.
Kanunla, yatırımcıların hak sahipliğinin belirlenmesi, tasfiye sürecinin yürütülmesi, ara ödemelerin hesaplanması ve geri kazanılan tutarların dağıtılmasına ilişkin yeni kurallar getiriliyor.
Fonlarını satamayan yatırımcılar da tasfiye kapsamına alındı
AK Parti tarafından Genel Kurul'da verilen önergeyle, kanun teklifinin üçüncü maddesinin beşinci fıkrasına yeni bir hüküm eklendi.
Düzenlemeye göre, 17 Eylül 2026 ve öncesinde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS) üzerinden satış talimatı veren ancak fonların temerrüde düşmesi veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle işlemleri gerçekleştirilemeyen yatırımcılar da tasfiye kapsamında değerlendirilecek.
Kabul edilen önergeyle, satış talimatı bulunmasına rağmen katılma payları bloke hesapta kalan yatırımcıların fon pay sahibi olarak kabul edilmesi sağlanacak.
Düzenleme, söz konusu yatırımcıların paralarının tamamını geri almasını garanti etmiyor. Bu kişilerin tasfiye hükümleri kapsamında hak sahibi olarak değerlendirilmesini öngörüyor.
Yatırımcılara en fazla 1 milyon lira ara ödeme yapılabilecek
Kanunun dikkat çeken hükümlerinden biri, yatırımcılara yapılacak ara ödemelere ilişkin düzenleme oldu.
Tasfiye malvarlığının bütün yatırımcılara ödeme yapılmasına yetecek ölçüde nakde dönüşmemesi halinde, SPK'nin belirleyeceği fonlarda ara ödeme yapılabilecek.
Buna göre:
-
Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılara bu tutar kadar,
-
Net yatırım tutarı 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılara ise en fazla 1 milyon lira ara ödeme yapılabilecek.
Ancak ara ödeme, endeksleme yapılmadan hesaplanan net yatırım tutarını aşamayacak. Para piyasası niteliğindeki fonlar dışındaki fonlarda ödeme, yatırımcının hesabındaki katılma paylarının bir önceki gün sonu değerini de geçemeyecek.
Dağıtılabilir nakdin yetersiz kalması halinde SPK, daha fazla yatırımcının ödemelerden yararlanabilmesi için farklı dağıtım yöntemleri uygulayabilecek.
Yatırımcıların gerçek para giriş ve çıkışları esas alınacak
Ara ödeme hesaplamalarında fonların geçmişte açıklanan gerçeğe aykırı değerleri yerine, yatırımcıların fona fiilen yatırdıkları ve fondan çektikleri tutarlar dikkate alınacak.
Net yatırım tutarı Merkez Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından hesaplanacak.
Hesaplamada nakit giriş ve çıkışları, tasfiye tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması üzerinden güncellenecek.
Fon pay sahibinin fondan yaptığı nakit çıkışları ise ilk giren ilk çıkar yöntemiyle mahsup edilecek.
Bu hesaplama yatırımcının nihai alacağını belirleyen bağımsız bir tazminat hesabı olarak değil, nakdin yetersiz kaldığı aşamada yapılacak ödemeler için sınır ve dağıtım ölçütü olarak kullanılacak.
Ara ödeme alan yatırımcıların katılma payları hemen iade edilmeyecek. Payların iadesi nihai tasfiye sırasında gerçekleştirilecek.
Fon krizinde gönüllü iade sistemi kurulacak
Kabul edilen kanunla fon krizinden kazanç sağlayan bazı kişilerin elde ettikleri tutarları iade edebilmesine yönelik iki ayrı gönüllü iade mekanizması oluşturulacak.
İlk mekanizma, tasfiye tarihinden önce gerçeğe aykırı değerler üzerinden fondan çıkış yaparak ödeme alan kişileri kapsayacak.
Bu kişilerin fiilen yaptıkları yatırım ile fonda kaldıkları süre dikkate alınarak hesaplanacak emsal getiriyi aşan tutarları, SPK tarafından ilan edilen hesaplara gönüllü olarak iade edebilmesi öngörülüyor.
İkinci mekanizma ise fon portföylerinde bulunan ve fiyatlarının gerçeğe aykırı oluştuğu SPK tarafından belirlenen paylardan kazanç sağlayan kişileri kapsıyor.
Bu kişilerin olağan piyasa getirisini aşan kazançlarını genel hisse iade hesabına gönüllü olarak aktarabilmelerine imkân tanınacak.
Gönüllü iadelerde TÜFE ve Yİ-ÜFE esas alınacak
Komisyonda kabul edilen önergeyle gönüllü iade tutarlarının hesaplanma yönteminde değişikliğe gidildi.
Buna göre, emsal fon ve endeks hesaplamalarındaki karmaşık yöntemler yerine, TÜFE ile Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalaması kıstelyevm usulüyle kullanılacak.
Düzenlemeyle hesaplamaların nesnel ve tek bir ölçüte dayandırılması, emsal getiri tespitinde ortaya çıkabilecek güçlüklerin giderilmesi amaçlanıyor.
Hesaplama döneminin ve uygulamaya ilişkin diğer usul ve esasların belirlenmesinde SPK yetkili olacak.
Fonlardan hukuka aykırı çıkarılan paralar geri alınacak
Kanunla, fon malvarlığından mevzuata aykırı veya fon yararına gerçek bir ekonomik amacı bulunmayan işlemlerle çıkarılan değerlerin geri kazanılması da düzenleniyor.
Kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım-satım, repo ve ters repo gibi işlemlerle ilişkili taraflara, hâkim ortaklara, yöneticilere, bunların kontrolündeki kişilere veya üçüncü kişilere aktarılan para, sermaye piyasası aracı, mal, hak ve alacaklar ile bunların yerine geçen değerler hukuka aykırı çıkarılmış değer olarak değerlendirilecek.
Fonun uğradığı zarar veya kayıptan öncelikle fonun kurucusu veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu tutulacak.
Zararın bu şirketten tahsil edilememesi veya tahsilatın mümkün olmayacağının anlaşılması halinde, sorumluluğu SPK tarafından belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilenlere başvurulacak.
Sorumlu kişilerin görevlerinden ayrılmış olmaları, görev yaptıkları dönemde aldıkları kararlar ve gerçekleştirdikleri işlemler nedeniyle doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.
SPK'nin belirlediği tutarlar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından ilgili mevzuat hükümleri kapsamında takip ve tahsil edilecek. Bu kapsamda açılacak davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkili olacak.
El konulan malvarlıkları yatırımcılara aktarılabilecek
Ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında el konulan veya müsadere edilen, fonlarla bağlantılı malvarlığı değerlerinin yatırımcıların yararına geri kazanılması da kanun kapsamında düzenlendi.
Hukuken doğrudan iade edilebilen para ve sermaye piyasası araçları ilgili yatırım fonuna veya geri kazanım hesabına aktarılabilecek.
Doğrudan fona devredilemeyen malvarlığı değerlerinde ise TMSF'nin kayyım olarak atanabilmesi öngörülüyor.
TMSF, kayyım olarak atanması halinde ilgili malvarlıklarını dava sonucunu beklemeden satabilecek veya tasfiye edebilecek.
Satışlardan elde edilen kaynaklar her fon için ayrı açılacak geri kazanım hesaplarında tutulacak.
Yargılama sonunda müsadere edilen bir malvarlığı değerinin, zarar gören fonun malvarlığından çıktığının veya fon zararının karşılığı olduğunun mahkemece belirlenmesi halinde, bu değer Hazineye gelir kaydedilmeyecek. İlgili fona veya tasfiye tamamlanmışsa geri kazanım hesabına aktarılacak.
TMSF'de her fon için ayrı hesap açılacak
Düzenlemeyle TMSF bünyesinde her yatırım fonu için ayrı geri kazanım hesabı oluşturulacak.
Bu hesaplarda bulunan kaynaklar TMSF'nin kendi malvarlığından ayrı izlenecek.
Hesaplardaki tutarlar yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ve fon pay sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılabilecek. Başka amaçlarla kullanılamayacak, teminat gösterilemeyecek ve kamu alacakları dâhil haciz, ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbire konu edilemeyecek.
Geri kazanılan kaynaklar, zorunlu masraflar düşüldükten sonra tasfiye devam ediyorsa tasfiye ile görevli kuruluşa, tasfiye tamamlanmışsa yatırımcılara ödeme yapılması amacıyla Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne (YTM) aktarılacak.
YTM, ödemeleri katılma payı sahipliği oranına göre gerçekleştirecek.
Nihai dağıtım dışındaki ödemelerde, SPK tarafından belirlenen asgari ödeme tutarının altında kalan hak edişler yatırımcı adına izlenecek ve sonraki dağıtımlarda biriktirilecek.
Bir malvarlığı değeri veya tahsilatın birden fazla fonla bağlantılı olması halinde, tutarın fonlar arasında dağıtılmasına SPK karar verecek.
Fon varlıkları borsa dışında da satılabilecek
Kanuna göre tasfiye işlemleri SPK'nin gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevlendirilen kuruluşlar tarafından yürütülecek.
SPK, tasfiye ile görevli kuruluşların talebi üzerine ilgili varlıkların borsa dışında satışına onay verebilecek.
Bu satışlarda yatırım fonlarına ilişkin bazı kısıtlamalar uygulanmayacak.
Varlıkları satın alan yatırımcıların bunları belirli bir süre borsada satmaları veya borsada satış sonucunu doğuracak işlemler gerçekleştirmeleri sınırlandırılabilecek.
SPK ve YTM dışarıdan hizmet alabilecek
Kabul edilen düzenlemeyle SPK ve YTM'nin kanunun uygulanmasından doğan işler ile dava ve takipler için dışarıdan avukatlık hizmeti alabilmesi de öngörülüyor.
Ayrıca muhasebe ve yazılım geliştirme hizmetleri de dışarıdan temin edilebilecek.
MKK, Takasbank, Borsa İstanbul, Türkiye Bankalar Birliği, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları, diğer sermaye piyasası kurumları ve kamu kurumları, talep edilen bilgi ve belgeleri SPK, YTM veya TMSF'ye gecikmeksizin vermekle yükümlü olacak.
Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar SPK tarafından belirlenecek. TMSF'nin görev alanına giren konularda ise kurumun görüşü alınacak.
