Dünya enerji piyasalarında dengeleri değiştiren haber bu kez en büyük tedarikçimizden geldi. Rusya’nın iç piyasada artan yoğun talebi gerekçe göstererek dizel ihracatını tamamen yasaklaması, Türkiye motorin piyasasını doğrudan ve derinden etkilemeye başladı.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) verilerine göre yıllık motorin tüketimi 27 milyon ton düzeyinde olan Türkiye, bu ihtiyacın aslan payını ithalatla karşılıyor. En büyük tedarikçi konumundaki Rusya'dan geçen yıl yapılan 11,5 milyon tonu aşkın motorin ithalatı göz önüne alındığında, bu yasağın piyasada ciddi bir tedarik zinciri kırılması yarattığı belirtiliyor.
Sektörün güvenilir kaynaklarından alınan bilgilere göre, Rusya'nın ihracatı bir anda kesmesiyle birlikte dağıtım şirketleri arasında akaryakıt ticareti adeta durma noktasına geldi. Yurt dışından doğrudan ithalat yapabilen büyük dağıtım şirketleri, ellerindeki motorini öncelikli olarak kendi bayilerine dağıtmayı seçti.
Bu stratejik hamle, ithalat gücü daha zayıf olan küçük dağıtım şirketlerini çok zor bir durumda bıraktı. Ürün bulmakta zorlanan küçük firmaların yanı sıra, piyasada "serbest tüketici" olarak adlandırılan dev inşaat ve taşımacılık firmalarına toptan satılan motorinin ton fiyatlarında da yukarı yönlü hareketlilik başladı.
"İç Piyasaya Arzı Artırmayı Sağlayacak"
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada iç piyasadaki durumun zorlu seyrettiğini resmen kabul etti. Ülkesindeki akaryakıt talebinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 30 arttığını belirten Novak, bu durumun istasyonlardaki yükü ve araç kuyruklarını artırdığını vurguladı.
Novak, krizi çözmek adına aldıkları radikal kararı şu sözlerle duyurdu: "Bugün, dizel yakıt ihracatına yasak getirdik ve bu iç piyasaya arzı artırmayı sağlayacak." Rusya'nın bu hamlesi kendi iç pazarını rahatlatmayı hedeflerken, Türkiye gibi bağımlı pazarlarda yeni bir arayışın fitilini ateşledi.
"Hızla ve Bir Boşluk Yaratmadan Rafinerilerden Karşılanması Mümkün Değil"
Türkiye'deki rafinerilerin mevcut üretim kapasitesiyle bu devasa boşluğu hemen doldurup dolduramayacağı ise sektörün en büyük soru işareti. Uzmanlar, yasağın bir anda gelmesi sebebiyle lisanslı akaryakıt dağıtım şirketlerinin hızla alternatif pazarlara yönelmesi gerektiğinin altını çiziyor.
İthalatla karşılanması gereken milyonlarca tonluk ürünün, yerli rafineriler tarafından anında ve kesintisiz bir şekilde ikame edilmesinin fiziken mümkün olmadığını belirten kaynaklar, önümüzdeki günlerin lojistik ve fiyatlama açısından oldukça kritik olacağını ifade ediyor.
