Washington, küresel dengeleri temelden sarsacak ve Orta Doğu'daki güç savaşını yeni bir boyuta taşıyacak tarihi bir zirveye ev sahipliği yaptı. ABD Başkanı Donald Trump, Irak'ın siyaset dışından gelen yeni Başbakanı Ali el-Zeydi'yi Oval Ofis'te ağırladı. İki lider, gerçekleştirdikleri baş başa görüşmede ekonomik ilişkilerin derinleştirilmesi ve özellikle son dönemde enerji kriziyle sarsılan piyasalara yönelik Irak'ın petrol üretiminin artırılması konusunda tam mutabakata vardı.
Irak hükümeti, El-Zeydi’nin merakla beklenen bu resmi ABD ziyareti sırasında çok sayıda dev petrol ve doğal gaz anlaşmasının imzalanacağını daha önceden duyurmuştu. Oval Ofis’ten kameralar karşısına geçen Donald Trump da bu beklentiyi doğrulayarak, iki ülke arasında milyarlarca dolarlık yeni anlaşmalar yapılacağını ilan etti.
"Harika Bir Lider, Yeni Bir Şampiyon"
Donald Trump, Irak'ın yeni Başbakanı Ali el-Zeydi için övgü dolu ifadeler kullandı. Trump, "Harika bir lider, yeni bir şampiyon" olarak tanımladığı El-Zeydi ile çalışmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Irak'ın sahip olduğu yeraltı kaynaklarına dikkat çeken Trump, "Irak petrolü ve diğer kaynakları sayesinde muazzam bir potansiyele sahip. Çok sayıda anlaşma yapacağız. Her iki ülkede de yeni istihdamlar oluşturacağız ve birlikte çok fazla petrol çıkaracağız" diyerek yeni enerji politikasının sinyalini verdi.
"Bu Ziyaret Diğerlerine Benzemiyor"
Irak Başbakanı Ali el-Zeydi ise bu seyahatin tarihi bir kırılma noktası olduğunu vurguladı. ABD-Irak ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını araladıklarını ifade eden El-Zeydi, "Bu ziyaret diğer ziyaretlere benzemiyor. İki ülke arasında yeni bir ekonomik ortaklığın başlangıcını yapıyoruz. ABD-Irak ilişkileri artık askeri boyuttan gerçek bir ekonomik ortaklığa evriliyor" değerlendirmesinde bulundu.
"30 Eylül'de ABD Askerleri Tamamen Çekiliyor"
Beyaz Saray'daki zirvenin en çarpıcı kararı ise askeri varlığa son verilmesi oldu. Başbakan El-Zeydi, Irak'ta kalan tüm ABD askerlerinin 30 Eylül'e kadar ülkeden tamamen çekileceğini dünyaya ilan etti. Trump da Irak topraklarında artık ABD askeri varlığına gerek duyulmadığını belirterek bu çekilme planına tam destek verdiklerini açıkladı. Bu çekilmeye paralel olarak El-Zeydi, aynı tarihe kadar Irak'ta faaliyet gösteren tüm gayriresmi silahlı grupların silahsızlandırılacağını taahhüt etti.
"Irak'a Girmeyin Demiştim"
Trump, görüşme esnasında 2003 yılında ABD öncülüğünde gerçekleştirilen Irak müdahalesine de değinerek o dönemde savaşa karşı çıktığı yönündeki iddialarını yineledi. ABD Başkanı, "O dönemde Irak'a girmeyin demiştim. Bunun tüm Orta Doğu'nun istikrarını kökten bozacağını söylemiştim ve maalesef olan da tam olarak bu oldu" şeklinde konuştu.
Yıllardır Washington ile Tahran'ın amansız nüfuz mücadelesine sahne olan Irak'ta, IŞİD sonrası süreçte ABD askeri varlığı ve İran destekli silahlı milis grupların etkinliği en büyük fay hattı olarak görülüyor. Parlamentodaki ilk konuşmasında paramiliter grupları silahsızlandırma sözü veren ancak ayrıntı paylaşmayan El-Zeydi'nin bu hamlesine İran kanadından tepki gecikmedi. İran destekli grupları bünyesinde barındıran Irak İslami Direnişi, ABD ziyaretinden çıkacak hiçbir sonucu tanımayacaklarını açıkladı.
"Hürmüz Ablukası Irak'ı Vurdu"
Irak, 28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail ile İran arasındaki sıcak çatışmalardan en ağır darbe alan ülkelerin başında geldi. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmasıyla birlikte, günlük 3,4 milyon varillik petrol ihracatının yüzde 90'ını bu boğaz üzerinden yapan Irak ekonomisi adeta felç oldu. Haziran ayında imzalanan ve Hürmüz Boğazı'nın açılması ile ABD ablukasının kaldırılmasını öngören geçici mutabakat zaptının geleceği ise son haftalarda tırmanan gerilim nedeniyle büyük bir belirsizlik taşıyor.
"OPEC'te Irak'a Adil Pay Verilmeli"
Yaşanan ekonomik enkazı toparlamak isteyen Başbakan El-Zeydi, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'ne (OPEC) net bir çağrıda bulundu. IŞİD ile mücadele döneminde ülkenin uğradığı zararın 400 milyar doları aştığını hatırlatan El-Zeydi, yıkımın telafisi için Irak'a daha yüksek ve adil bir petrol üretim kotası verilmesi gerektiğini belirtti. El-Zeydi, "Hâlâ evleri yıkılmış, kamplarda yaşayan halkımız var. Onları evlerine döndürmek için projem hazır ancak bunun için OPEC'te hak ettiğimiz adil payı almalıyız" dedi.
Yılın başında yapılan seçimlerde İran'a yakınlığıyla bilinen eski Başbakan Nuri el-Maliki'nin yeniden başbakan olmasına açıkça karşı çıkan Donald Trump, siyaset dışından gelen iş insanı Ali el-Zeydi'yi desteklemişti. Beyaz Saray'daki bu son el sıkışma, Trump'ın Irak politikasında yeni dönemi başlattığını tescillemiş oldu.
