İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda, 9 Kasım'daki patlamanın ardından işçiler ile fabrika yönetimi arasında cep telefonu yasağı nedeniyle başlayan gerginlik protestoya dönüştü. Kararın geri alınmaması üzerine bir grup işçi, fabrika önündeki yolu ulaşıma kapatarak oturma eylemi başlattı.
İşçilere, mesaiye geldiklerinde yapılan anonsla cep telefonlarını fabrika girişindeki güvenlik noktasına bırakmaları gerektiği bildirildi. Kararın, patlamaya ilişkin soruşturma kapsamında hakkında ev hapsi şeklinde adli kontrol kararı verilen HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran'ın talimatıyla alındığı belirtildi.
Uygulamaya tepki gösteren işçiler, fabrika önünde toplanarak kararın kaldırılmasını istedi. Taleplerinin karşılanmaması üzerine protestolarını yol kapatma eylemine dönüştürdü.
"19 kişinin öldüğü fabrikada işçilere yas izni verilsin"
Eylemde konuşan Ege İşçi Birliği Sözcüsü Memiş Yücel, patlamanın ardından çalışanların yaşadığı acıya rağmen üretimin sürdürülmesine tepki gösterdi.
Patlamada 19 kişinin hayatını kaybettiğini ifade eden Yücel, işçilere beş gün ücretli yas izni verilmesini talep etti.
Yücel, şöyle konuştu:
"Eğer bize '19 kişinin öldüğü yerde sesini çıkartma, bir şey deme' diyorlarsa, buyursunlar gelsinler, gözaltına alsınlar. Bizim iki talebimiz var: 19 kişinin öldüğü bu fabrikada diyoruz ki insanlara yas izni verilsin. Yas, yas. Ölen insanların cenazesine bile gidemedi bu işçiler. Beş gün bir yas izni verilsin."
"İhmal yok denildiği gün işçiler vardiyaya çağrıldı"
Patlamanın ardından yetkililer tarafından yapılan açıklamalara da tepki gösteren Yücel, çalışanların yaşadığı psikolojik yıkımın dikkate alınmadığını savundu.
Yücel, "Bakanın geldiği gün 'ihmal yok' dendi burada. 'İhmal yok' dendiği gün, 19 kişinin öldüğü fabrikada işçiler vardiyaya çağrıldı. İhmal olmasa bile şu bile başlı başına ihmaldir. O yüzden biz ücretli izin talep ediyoruz" dedi.
"Fabrika bağımsız kurumlar tarafından denetlenmeli"
İşçilerin bir diğer talebinin bağımsız iş güvenliği denetimi olduğunu belirten Yücel, Makine Mühendisleri Odası'nın incelemelere katılması gerektiğini söyledi.
Yücel, şu ifadeleri kullandı:
"Menemen Belediye Başkanının bile enkaz alanına girdiği yerde makine mühendisleri giremiyorsa biz bu işte şaibe ararız. Çünkü teknik yeterliliği en iyi onlar bilir. Ve bu aynı olayın başka yerde yaşanmamasını ancak onlar bize garanti altına alabilir."
Fabrikada üretime yeniden başlanmadan önce bağımsız denetimlerin gerçekleştirilmesini istediklerini vurgulayan Yücel, şöyle devam etti:
"Buranın bağımsız kurumlar tarafından denetlenmesini, uygun hale getirilmesini; uygun hale getirildikten sonra 'HABAŞ işçisi burada insanca çalışabilir' dedikten sonra üretime başlanmasını talep ediyoruz."
"Çalışan işçi hatayı gören, sorunu bilen işçidir"
İş güvenliği denetimlerinin yalnızca uzmanlarla sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Yücel, fabrikada çalışan işçilerin de sürece dahil edilmesini istedi.
"Makine Mühendisleri Odası geldiğinde burada çalışan işçilerin de bu sürecin içinde olmasını istiyoruz. Çünkü çalışan işçi hatayı gören işçi, sorunu bilen işçi, neyin nereden kaynaklandığını gören de işçi. Bu iş güvenliği eğitimi içerisinde her bölümden işçilerin de içine katılmasını istiyoruz" dedi.
"Eylem yapıyoruz diye 4-12 vardiyasını iptal ettiler"
Yücel, fabrika yönetiminin işçilerin protestoya katılımını engellemek amacıyla vardiya düzeninde değişiklik yaptığını öne sürdü.
Eylem sırasında 4-12 vardiyasının iptal edildiğini belirten Yücel, bu kararın protestoya katılımı azaltmayı amaçladığını savundu.
Yücel, şunları söyledi:
"Az önce burada eylem yapıyoruz diye HABAŞ, 4-12 vardiyasını iptal etti. Neden? Çünkü gelen vardiyalar buraya katılır diye korktular. Bakın hâlâ 19 kişinin katledilmesinin altındaki nedeni aramak yerine bunun hesabını soranların önünü kapatmaya çalışıyorlar."
"Başka ocakların yanmasını istemiyoruz"
Fabrikada yaşanan patlamanın işçiler üzerinde derin bir travma yarattığını anlatan Yücel, çalışanların sessiz kalmasının yaşadıkları acıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
"Burada bir avuç kaldık. HABAŞ işçilerine de sesleniyorum; onlara kızgın değiliz. Yıllardır bu tahakküm altında buna alıştırıldık. Biz insanlarımız, arkadaşlarımız öldüğü gün fabrikaya gittik. Ben onların yaşadığı travmayı, üzüntüyü, öfkeyi çok iyi anlıyorum. Ama inanın ki o acıların başka yere gitmesini istemiyoruz. Başka ocakların yanmasını istemiyoruz" ifadelerini kullandı.
"İnsanca çalışmak istiyorum demek suç mu?"
Yol kapatma eylemini talepleri karşılanana kadar sürdüreceklerini belirten Yücel, jandarmanın müdahale edebileceğinin kendilerine bildirildiğini söyledi.
Yücel, şöyle konuştu:
"Biz buradan ayrılmayacağız. Bu üç talebimizi fabrika yönetimi ve devlet bir araya gelerek çok rahat çözümleyebilir. Bu üç talep için bu yol kapatma eylemimize devam ediyoruz. Jandarmaya da talebimizi ilettik. Jandarma müdahale edeceğini söyledi. O, onun kendi görevi ama bu da bizim görevimiz. İnsanca yaşamak için mücadele etmek zorundayız."
İşçilerin taleplerini dile getirmek için eylem yapmak zorunda kaldıklarını savunan Yücel, "Demek ki bunu yapmazsak bu memlekette tek bir adım yerinden kımıldamıyor. Zor bir şey değil ya. 'Kimse ölmesin' demek, 'İnsanca yaşamak, insanca çalışmak istiyorum' demek suç mu ya bu memlekette? Suç mu arkadaşlar?" diye sordu.
"Bir milyar dolar serveti olan sermaye grubu beş gün izin vermiyorsa..."
Fabrika yönetiminin iş güvenliği ve çalışanların hakları konusunda sorumluluk alması gerektiğini belirten Yücel, işçilere ücretli yas izni verilmemesine tepki gösterdi.
Yücel, "Bir milyar dolar serveti olan bir sermaye grubu beş gün bu işçiye izin vermiyorsa, o servetinden iş güvenliğine yeterli ayrımı yapmıyorsa o zaman işletmesin. Gidelim biz işletelim. Biz yapalım, biz sahip çıkalım. Zaten sabahın köründen gecenin karanlığına kadar çalışıyoruz" dedi.
Tüm emek örgütlerine dayanışma çağrısında bulunan Yücel, sözlerini şöyle tamamladı:
"Bu ülkede işçilerin ölmesini istemiyorsanız, bu ülkede işçilerin bu şartlarda çalışmasını istemiyorsanız, bu ülkede işçilerin yasının tutulmasına izin vermeyen bir sisteme karşı çıkan işçilerin yanında olmak istiyorsanız buyurun gelin. Biz insani olan şeyi istiyoruz."
İşçiler, cep telefonu yasağının kaldırılması, beş günlük ücretli yas izni verilmesi ve fabrikanın çalışanların da katılacağı bağımsız iş güvenliği denetiminden geçirilmesi taleplerini dile getirerek eylemlerini sürdürdü.
