Kamuoyunda uzun süredir merakla beklenen 'Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi' yasalaşarak yürürlüğe girdi. Adalet mekanizmasındaki hantallığı gidermeyi ve süreçleri hızlandırmayı hedefleyen bu dev paket, günlük yaşamda karşılaştığımız pek çok hukuki prosedürü baştan aşağı değiştiriyor.
Yeni dönemde özellikle icra-iflas dairesindeki satışlar, mahkeme salonlarındaki tek hakimle görülme sınırları ve dijital noterlik uygulamaları ön plana çıkıyor.
Miras Kalan Evlerin Satışında Yeni Dönem
Yasayla İcra ve İflas Kanunu'nda yapılan kritik değişikliğe göre, tüm ortakların miras yoluyla edindiği ve üçüncü şahısların hissesinin bulunmadığı taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi davası açılırsa ilk açık artırma çok farklı yapılacak. Satış kararı verilmesi halinde düzenlenecek ilk açık artırmaya yalnızca mirasçı malikler katılabilecek. Mirasçıyı korumayı hedefleyen bu özel usul ihale sürecinde sadece bir kez uygulanacak.
Öte yandan, elektronik satış portalındaki ilan içerikleri de sil baştan düzenlendi. Satış talep eden alacaklı, artırma süresinin sona ermesinden önceki iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurduğu takdirde alacağı oranında teminat göstermekten muaf tutulacak. Aynı şekilde Hazine de açık artırmalarda artık teminat göstermek zorunda olmayacak.
Noterlik İşlemleri Tamamen Dijital Ortama Taşınıyor
Noterlik Kanunu'nda yapılan yeni düzenlemeyle birlikte bürokrasiyi azaltacak tarihi bir adım atıldı. Mahkemeler, cumhuriyet başsavcılıkları ve yetkili resmi kurumların noterlik evraklarını inceleme usulü tamamen dijitalleşti. Evrakın aslının istenmesi durumunda noter belgenin onaylı örneğini saklayıp aslını gönderecek; ancak sadece onaylı örnek taleplerinde evrak elektronik ortamda taranıp güvenli elektronik imza ile saniyeler içinde ilgili kuruma iletilecek.
"Dijital gönderimlerde yevmiye numarası verilmeyecek; posta ve yol masrafı dışında harç, vergi veya başka herhangi bir ücret alınmayacak."
Danıştay'ın Mevcut Yapısı Korundu
Danıştay Kanunu'nda yapılan değişiklikle, kurumdaki daire sayısının 10'a düşürülmesine ilişkin normal şartlarda 23 Temmuz 2026'da dolacak olan geçiş süresi 4 yıl daha uzatıldı. Alınan bu kararla Danıştay'ın mevcut daire yapısı 23 Temmuz 2030'na kadar korunmuş oldu. Ayrıca boşalan her iki üyelik için tek üye seçilmesi uygulamasının askıya alınması da yine 2030 yılına kadar devam edecek.
"Tek Hakimle Görülecek Davaların Kapsamı Genişletildi"
Yargı paketinin getirdiği en pratik yeniliklerden biri de tek hakim sınırının yükseltilmesi oldu. Bölge İdare, İdare ve Vergi Mahkemelerinde tek hakimle karara bağlanacak davaların kapsamı ciddi oranda genişletildi.
Buna göre; konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere ilişkin iptal ve tam yargı davaları, uyarma cezaları, bazı disiplin cezaları, sınıf geçme, burs, kredi, yurt işlemleri ile geçici görevlendirme, lojman ve sosyal yardım uyuşmazlıkları artık tek hakim tarafından karara bağlanacak. Aynı parasal sınır vergi davalarında da geçerli olacak.
İstinaf ve Temyiz Sistemine Yeni Ayar
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yapılan düzenleme ile bölge idare mahkemelerine yeni yetkiler tanındı. Bölge idare mahkemeleri, istinaf incelemesinde ilk derece mahkemesinin karar gerekçesini değiştirerek veya maddi hataları düzelterek başvuruyu reddedebilecek.
Eksikliklerin giderilmesi için dosyayı geri gönderebileceği gibi; keşif, bilirkişi incelemesi veya duruşma eksikliği gibi durumları kendisi tamamlayarak doğrudan karar verebilecek. Temyiz kapsamı dışında kalan davalarda ise ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasıyla verilen yeni kararlara karşı 30 gün içinde Danıştay'a temyiz yolu açık olacak. Ancak tek hakimle görülen davalar ile yabancılar hukuku gibi bazı özel uyuşmazlıklarda temyiz yolu kapalı tutulacak.
"Hesabını Başkasına Veren Dolandırıcıya Ceza İndirimi"
Yeni yasa dolandırıcılık suçlarına yönelik de flaş bir ceza indirimi maddesi getirdi. Türk Ceza Kanunu'nun nitelikli dolandırıcılık suçunu düzenleyen 158'inci maddesindeki değişikliğe göre; dolandırıcılık suçuna iştirak eden ancak rolü sadece kendi banka hesabını, kredi kartını veya kripto varlık hesabı bilgilerini başkasına vermekle sınırlı kalan kişilerin cezası yarı oranında indirilecek.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına Anayasa Ayarı
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı sonrasında Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki HAGB hükümleri yeniden yazıldı. İki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarında mahkemeler, gerekli şartlar oluştuğunda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilecek.
Ancak HAGB kararı verilebilmesi için sanığın kasıtlı bir suçtan sabıkasının olmaması, mahkemede yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve mağdurun veya kamunun zararının tamamen giderilmiş olması zorunlu kılınacak. En önemlisi; işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevi kötüye kullanarak işlediği kötü muamele suçlarında hiçbir şekilde HAGB uygulanamayacak.
