UNESCO, Taliban'ın 2021 yılında Afganistan'da yeniden iktidara gelmesinden bu yana kız çocuklarının eğitim hakkına yönelik kısıtlamaların ağır sonuçlarını içeren yeni verileri açıkladı. Yayımlanan raporda, yaklaşık 2,4 milyon kız çocuğunun ortaöğretime erişiminin engellendiği bildirildi.
Birleşmiş Milletler tarafından "toplumsal cinsiyet apartheid'ı" olarak nitelendirilen kısıtlamalar kapsamında, kız çocuklarının ilkokuldan sonra eğitimlerine devam etmelerine izin verilmiyor. Taliban yönetimi ise söz konusu politikaya gerekçe olarak İslam hukukuna ilişkin kendi yorumunu gösteriyor.
"Sayı 2030'da 4 Milyona Ulaşabilir"
UNESCO, ortaöğretimden mahrum bırakılan kız çocuklarının sayısının geçen yıla kıyasla 200 bin arttığını bildirdi. Kuruluş, mevcut yasağın ve kısıtlamaların devam etmesi halinde eğitimden mahrum kalan kız çocuklarının sayısının 2030 yılına kadar yaklaşık 4 milyona ulaşabileceği uyarısında bulundu.
UNESCO'nun Acil Durumlarda Eğitim Programı Koordinatörü Hoda Jaberian, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Afganistan'daki kız çocuklarının ve kadınların eğitim görmelerinin temel bir insan hakkı olduğunu vurguladı. Jaberian, kadınların çalışma hakkına sahip olması, seyahat etmesi ve hareket özgürlüğünden yararlanması gerektiğinin altını çizdi.
"Kazanımlar Tersine Döndü"
Taliban, Ağustos 2021'de iktidara gelmesinin ardından daha ılımlı bir yönetim kuracağı yönünde beyanlarda bulunmuş, ancak kısa süre içinde kadınlara ve kız çocuklarına yönelik kapsamlı kısıtlamaları hayata geçirmişti. Kız çocuklarının ortaokul ve liselere devam etmesi Mart 2022'de yasaklanırken, üniversitelerin kapıları da aynı yılın ilerleyen dönemlerinde kadınlara kapatıldı. Kadınların ayrıca kamuya açık parklara, spor salonlarına ve güzellik salonlarına gitmesi de engellendi.
UNESCO, son 20 yılda kız çocuklarının eğitime erişiminde elde edilen tüm kazanımların tersine döndüğüne dikkati çekti. 2001'de kız çocuklarının okula erişiminin son derece kısıtlı olduğunu belirten kuruluş, 2021 yılına gelindiğinde ise yaklaşık 1 milyon kız çocuğunun ortaöğretime kayıtlı durumda olduğunu hatırlattı.
"Kısıtlamaların Ekonomik Maliyeti 9,6 Milyar Dolar"
Eğitim alanındaki krizin ekonomik boyutuna da değinen UNESCO, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik uygulanan kısıtlamaların ülke ekonomisine ağır bir yük getirdiğini bildirdi. Kuruluşun hesaplamalarına göre, söz konusu kısıtlamaların 2066 yılına kadar Afganistan ekonomisine yaklaşık 9,6 milyar dolara mal olacağı tahmin ediliyor.
Diğer yandan Afganistan'ın genel eğitim sisteminde de derin sorunlar yaşanmaya devam ediyor. İlkokul çağındaki çocukların yarısından fazlasının tamamen eğitim dışında kaldığı belirtilirken, 10 yaşındaki çocukların yüzde 90'ından fazlasının basit bir metni dahi okuyamadığı ifade ediliyor. Okullardaki içme suyu, sanitasyon ve ısıtma sistemlerinin yetersizliği ile son yıllarda yaşanan deprem gibi doğal afetler krizin boyutunu artırıyor. Ayrıca 2023'ten bu yana ülkeye geri dönen veya dönmeye zorlanan 7 milyondan fazla Afgan vatandaşının da eğitim sistemi üzerindeki baskıyı tırmandırdığı kaydediliyor.
