Dünya siyasetinin üç önemli aktörü, ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, APEC Zirvesi dolayısıyla Çin'in Shenzhen kentinde buluştu. Küresel güvenlik, savaşlar ve ekonomik rekabetin gölgesinde gerçekleşen buluşma, uluslararası diplomasi açısından dikkat çeken görüntülere sahne oldu.
Filipinler'in başkenti Manila'daki ASEAN zirvesinin ardından Çin'e ulaşan Trump, havalimanında Şi Cinping tarafından kırmızı halıyla karşılandı. İki liderin birbirine sarıldığı törende askeri onur kıtası hazır bulunurken, savaş uçakları gösteri uçuşu gerçekleştirdi.
Şi Cinping, Trump'ı havalimanında karşıladı
Çin devlet haber ajansı Xinhua'nın aktardığına göre Şi Cinping, Trump ile Çin-ABD ilişkilerinin yanı sıra Asya-Pasifik bölgesindeki iş birliği ve uluslararası düzeni ilgilendiren konuları görüşmek istediğini belirtti.
Şi, Trump'a şu ifadelerle seslendi:
Çin-ABD ilişkileri, Asya-Pasifik iş birliği ve küresel düzeni ilgilendiren önemli konularda kapsamlı görüş alışverişinde bulunmayı sabırsızlıkla bekliyorum.
Çin lideri, Washington ile Pekin arasında karşılıklı saygı, adalet ve eşitlik temelinde yapıcı, stratejik açıdan istikrarlı ilişkiler kurulması çağrısında bulundu.
Trump ve Putin tokalaştı, Kremlin'den görüşme açıklaması geldi
Trump'ın gelişinden saatler önce Shenzhen'e ulaşan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de Çin lideri Şi Cinping ile ikili görüşme gerçekleştirdi.
Şi, Rusya ile ilişkilerini “fırtınalardan etkilenmeyen bir dağ kadar sağlam” sözleriyle tanımlayarak Moskova-Pekin iş birliğinin geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
APEC Zirvesi'nin aile fotoğrafı çekimi öncesinde Putin, Trump'ın yanına giderek ABD Başkanı'yla tokalaştı. İki lider, Şi Cinping'in önünde kısa süreli selamlaştı.
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, Trump ve Putin'in zirve boyunca birkaç kez bir araya geleceğini açıkladı.
Uşakov, iki liderin kapsamlı bir görüşme gerçekleştireceğini belirterek temasların geniş heyetler olmadan da yapılabileceğini ifade etti.
Tarihi üçlü görüşmede Ukrayna ve İran savaşları masada
Trump, Putin ve Şi Cinping'in 19 Kasım'da gerçekleştirmesi beklenen üçlü görüşmede küresel güvenliğin en önemli başlıklarının ele alınacağı bildirildi.
Görüşmenin gündeminde Rusya-Ukrayna savaşı, İran'daki savaş, nükleer silahsızlanma ve büyük güçler arasındaki stratejik rekabet bulunuyor.
Trump, nükleer silahsızlanma da dahil olmak üzere çok sayıda konunun görüşüleceğini belirtirken İran savaşını da liderlerin gündemine taşımak istediğinin sinyalini verdi.
Üç liderin yapacağı görüşmenin, devam eden savaşlar ve küresel güvenlik dengeleri bakımından önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.
Zelenski'den “Yeni Yalta Konferansı” endişesi
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Trump, Putin ve Şi Cinping'in bir araya gelmesine ilişkin endişelerini dile getirdi.
Zelenski, görüşmenin yeni bir Yalta Konferansı'na dönüşebileceği uyarısında bulundu.
1945 yılında ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği liderlerinin katılımıyla gerçekleştirilen Yalta Konferansı, İkinci Dünya Savaşı sonrası Avrupa'nın siyasi düzenini şekillendiren kararlarla tarihe geçmişti.
Zelenski'nin değerlendirmesi, Ukrayna'nın geleceği ve Avrupa güvenliğine ilişkin kararların büyük güçler arasında alınabileceği endişesini gündeme taşıdı.
ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşı da gündemde
Shenzhen'deki zirve, Washington ile Pekin arasındaki ticaret ateşkesinin ocak ayında sona ermesinin beklendiği bir dönemde gerçekleştiriliyor.
ABD yönetiminin Çinli şirketlerin gelişmiş yarı iletken teknolojilerine üçüncü ülkeler üzerinden erişimini sınırlandıran yeni ihracat kısıtlamaları, iki ülke arasındaki ekonomik gerilimi artırdı.
Çin yönetimi, Washington'ın uyguladığı kısıtlamaları “ekonomik baskı” olarak nitelendiriyor.
Ticaret politikaları, teknoloji ihracatı ve stratejik üretim alanlarındaki rekabetin de liderler arasındaki temaslarda önemli yer tutması bekleniyor.
Yapay zekâ ve casusluk iddiaları yeni gerilim başlığı
ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ ve yarı iletken teknolojileri rekabeti, zirvenin diğer önemli gündem maddeleri arasında bulunuyor.
Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang'ın ilişkileri çerçevesinde gündeme gelen casusluk iddiaları, Washington-Pekin hattında yeni bir anlaşmazlık konusu haline geldi.
Çin Dışişleri Bakanlığı, söz konusu iddiaları Pekin'e yönelik bir karalama girişimi olarak değerlendirdi.
Kritik görüşmenin adresi Kylin Villa
Trump, Putin ve Şi Cinping'in üçlü görüşmesinin Shenzhen'deki Kylin Villa'da gerçekleştirilmesi bekleniyor.
Görüşmede Ukrayna ve İran savaşlarından nükleer silahsızlanmaya, ABD-Çin ticaret geriliminden yapay zekâ rekabetine kadar geniş bir gündemin ele alınacağı belirtiliyor.
Üç liderin temaslarından çıkacak mesajlar, küresel diplomasi ve uluslararası ekonomik ilişkiler açısından yakından izlenecek.




