ABD Başkanı Donald Trump, Çin'de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından nükleer silahlanma, Ukrayna savaşı, İran ve yapay zekâ alanındaki rekabete ilişkin açıklamalarda bulundu. Trump, üç liderin nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve İran'ın nükleer silah edinmemesi konusunda iş birliğini ele aldığını söyledi.
20 Kasım'da Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında konuşan Trump, Putin'in Ukrayna'daki savaşı diplomatik yollarla sona erdirmek istediğini savundu. Ukrayna'ya güvenlik garantisi verilmesi konusunda ise öncelikle bir barış anlaşmasına varılması gerektiğini belirtti.
Trump ayrıca Amerikan teknoloji şirketlerinin ABD dışında yapay zekâ veri merkezleri kurmasını engellemek istediğini açıklayarak, bu yönde hareket eden şirketlere ağır vergiler uygulanabileceği uyarısında bulundu.
Trump: "Üçümüz arasındaki ilişki harika"
Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun da katıldığı basın toplantısında Trump, Asya ziyaretini Amerikan tarihinde bir başkanın gerçekleştirdiği en başarılı ziyaretlerden biri olarak nitelendirdi.
Dört gün içinde 20'den fazla dünya lideriyle görüştüğünü, iki yeni ticaret anlaşması sağladığını ve yaklaşık 10 anlaşmanın daha hazırlık aşamasında olduğunu belirten Trump, dört büyük uluslararası zirveye katıldığını söyledi.
Beyaz Saray ise ziyaret kapsamında Amerikan ekonomisine yönelik 17 milyar doları aşan anlaşmalar yapıldığını bildirdi.
Çin'in Shenzhen kentinde Putin ve Xi ile gerçekleştirdiği üçlü görüşmeye değinen Trump, üç ülke arasındaki ilişkilerden memnun olduğunu ifade etti.
Trump, "Harikaydı, aramızda muazzam bir enerji vardı. İnanılmazdı. Üçümüz arasındaki ilişki harika" dedi.
Üç liderin nükleer silahların oluşturduğu küresel tehditleri görüştüğünü anlatan Trump, özellikle İran'ın nükleer silaha sahip olmasının engellenmesi üzerinde durduklarını belirtti.
Trump, dünyanın en büyük üç nükleer gücünün bu silahların oluşturduğu riskleri azaltma sorumluluğunu ele aldığını ve nükleer tehdidin yayılmasını önlemek için iş birliği yapılması gerektiğini söyledi.
Trump: "Putin savaşı diplomatik yollarla bitirmek istiyor"
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ayrıca ikili görüşme gerçekleştirdiğini belirten Trump, Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik temasların olumlu ilerlediğini savundu.
Trump, "Çok iyi görüşmeler yapıyoruz. Bence bunu başarabilmemiz için gerçekten iyi bir şans var" ifadelerini kullandı.
Putin'in savaşı diplomatik yollarla sona erdirmek istediğini açıkça söylediğini aktaran Trump, ABD temsilcilerinin de bu konuda çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti.
Trump, Putin'le ilişkilerini olumlu değerlendirirken Rusya'nın nükleer silah kapasitesine dikkat çekti.
Ukrayna savaşının beklenenden çok daha uzun sürdüğünü belirten Trump, Putin'in kendisine 2022 yılında ABD Başkanı olması durumunda Rusya'nın Ukrayna'ya saldırmayacağını söylediğini ileri sürdü.
Trump, Putin'le aralarında geçtiğini belirttiği konuşmayı şöyle aktardı:
"Ben başkan olsaydım girer miydin, dedim. Hayır, asla yaşanmazdı, dedi."
Trump ayrıca savaşın sona erdirilmesini zorlaştıran unsurlardan birinin Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski arasındaki karşılıklı düşmanlık olduğunu savundu.
Ukrayna'ya güvenlik garantileri: "Önce bir anlaşmaya varmalıyız"
Trump, Ukrayna'ya verilebilecek güvenlik garantileri konusunda kesin bir taahhütte bulunmadı.
"Güvenlik garantileri hakkında konuşmak istemiyorum çünkü önce bir anlaşmaya varmamız gerekiyor" diyen Trump, önceliğin Rusya ile Ukrayna arasında barış anlaşması sağlanması olduğunu vurguladı.
Trump'ın danışmanı ve damadı Jared Kushner, Berlin'deki Ukrayna görüşmelerinin ardından ABD Başkanı'nın Kiev'e NATO'nun 5. maddesine benzer güvenlik garantileri verilmesi fikrine açık olduğunu açıklamıştı.
Kushner, Rus tarafının da bu fikre yaklaşmasını sağladıklarını düşündüğünü belirtmişti.
Ancak Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Ukrayna'ya NATO kapsamında herhangi bir biçimde "yarı üyelik" statüsü verilmesinin Moskova açısından kabul edilemez olduğunu duyurmuştu.
Bu açıklamalar arasındaki farklılık sorulan Trump, müzakere sürecinde tarafların kamuoyuna farklı mesajlar verebileceğini belirterek, "Size yalnızca Başkan Putin'in bu meselenin çözülmesini istediğini kesin olarak söyleyebilirim" dedi.
İran'a nükleer anlaşma mesajı: "Sahte bir anlaşma istemiyoruz"
Trump, İran yönetiminin Washington ile anlaşmaya varmak istediğini ancak ABD'nin kabul edebileceği koşulları sunmadığını öne sürdü.
"Anlaşma yapmak istiyorlar ama benim kabul edebileceğim bir anlaşma yapmak istemiyorlar" diyen Trump, gerçek bir anlaşmaya ihtiyaç duyduklarını savundu.
Trump, "Biz gerçek bir anlaşma istiyoruz, 51 yıldır yaptıkları gibi sahte bir anlaşma değil. 51 yıldır insanları kandırıyorlar" ifadelerini kullandı.
İran'ın nükleer silah edinmesinin önlenmesini Çin ve Rusya liderleriyle de görüştüğünü belirten Trump, üç ülkenin bu konuda iş birliği yapması gerektiğini kaydetti.
Trump'a, İran'ın Washington'da radyoaktif madde içeren bir "kirli bomba" patlatmayı planladığı yönündeki haberler de soruldu.
Söz konusu iddiaları duyduğunu belirten Trump, bunların söylenti olduğunu söyledi.
Trump ve Xi yapay zekâ güvenliği konusunda anlaştı
Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesinde ortak güvenlik kuralları oluşturulması konusunda mutabık kaldıklarını bildirdi.
ABD ve Çin'in yapay zekâ alanında dünyanın diğer ülkelerinden önde olduğunu savunan Trump, teknolojik rekabetin geleceği belirleyeceğini söyledi.
Trump, "Biz lideriz, onlar ikinci sırada ve onlardan sonra yaklaşabilen hiç kimse yok" değerlendirmesinde bulundu.
Yapay zekâ alanında süper zekâya ulaşmanın önemine dikkat çeken Trump, "Ama süper zekâyı kim kazanırsa, o kazanır. Bunu unutmayın" dedi.
ABD'li teknoloji şirketlerine yurt dışında veri merkezi tehdidi
Trump'ın açıklamalarında öne çıkan bir diğer başlık, Amerikan teknoloji şirketlerinin yurt dışındaki veri merkezi yatırımları oldu.
ABD'nin yapay zekâ alanındaki üstünlüğünü korumak istediğini belirten Trump, Amerikan şirketlerinin başka ülkelerde veri merkezi kurmasına karşı çıktığını açıkladı.
Trump, "Şirketlerimizin ülkemiz dışında veri merkezleri kurmasına izin vermeyeceğiz. Bunun olmasına izin vermeyeceğiz" dedi.
ABD'nin geçmişte yarı iletken üretiminin ülke dışına taşınmasına izin vererek hata yaptığını savunan Trump, aynı durumun yapay zekâ veri merkezlerinde yaşanmasını istemediğini söyledi.
Yurt dışında veri merkezi kuran Amerikan şirketlerine ağır vergi uygulanabileceğini belirten Trump, "Bunu yaparlarsa üzerlerine muazzam bir vergi koyacağız" ifadelerini kullandı.
Trump'ın açıklaması, ABD'nin yapay zekâ altyapısı yatırımlarını ülke içinde tutmaya yönelik olası yeni ekonomik önlemlerinin gündeme gelebileceğine işaret etti.




