Sayıştay Başkanlığının Malatya Büyükşehir Belediyesine ilişkin 2025 yılı denetim raporu, belediyenin mali yönetimi, borçlanma politikası, taşınmaz işlemleri, ihale uygulamaları ve çevre denetimlerinde çok sayıda eksiklik ve mevzuata aykırılığı ortaya koydu. Rapora göre belediye, yasal borçlanma limitini yaklaşık 2 milyar 955 milyon lira aşarken banka kredilerinin yeniden yapılandırılması yaklaşık 2 milyar 951 milyon liralık ek mali yük oluşturdu.
Ekim 2026 tarihli Malatya Büyükşehir Belediyesi 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu'nda, mali tabloları doğrudan etkileyen 4 bulgu ile diğer denetim başlığı altında 21 bulgu olmak üzere toplam 25 bulgu yer aldı.
Sayıştay, belediyenin mali tablolarının dört bulguda belirtilen hesap alanları dışında önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği görüşünü bildirdi.
Denetimlerde özellikle borçlanma sınırlarının aşılması, kredi yapılandırmaları, belediye şirketlerine aktarılan kaynakların hesaplanması, kamu taşınmazlarının değerlendirilmesi ve çevre mevzuatının uygulanmasındaki eksiklikler dikkat çekti.
BORÇLANMA LİMİTİ 2 MİLYAR 955 MİLYON LİRA AŞILDI
Sayıştay raporunun en dikkat çekici bulgularından biri, Malatya Büyükşehir Belediyesinin yasal borçlanma sınırını aşması oldu.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 68'inci maddesine göre belediyenin 2025 yılı borçlanma limiti 13 milyar 349 milyon 526 bin 440 lira olarak hesaplandı.
Ancak yıl sonunda toplam borç stoku 16 milyar 305 milyon 32 bin 93 liraya ulaştı. Böylece yasal borçlanma sınırı 2 milyar 955 milyon 505 bin 653 lira aşıldı.
Sayıştay, belediyenin yalnızca 2025 yılında değil, 2023 ve 2024 yıllarında da borçlanma sınırlarını aştığını belirterek bu durumun mali disiplini olumsuz etkilediğine dikkat çekti.
Belediye yönetimi, denetime verdiği yanıtta 2025 yılı toplam borç stokunun yüzde 87,17'sinin kamu bankalarına olan kredi borçlarından oluştuğunu bildirdi.
Söz konusu kredilerin 2023 yılının son çeyreğinde kullanıldığını belirten belediye, mevcut gelirlerle kredi taksitlerinin karşılanamadığını ifade etti.
Belediye, borç stokunun azaltılması amacıyla tasarruf, gider kontrolü, gelir artırıcı tedbirler ve finansman çalışmalarının sürdürüldüğünü açıkladı.
KREDİ YAPILANDIRMALARI BELEDİYEYE 2,95 MİLYAR LİRALIK EK YÜK GETİRDİ
Raporda, kullanılan banka kredilerinin taksitlerinin zamanında ödenememesi nedeniyle yeniden yapılandırmaya gidildiği ve bunun belediyenin mali yükünü önemli ölçüde artırdığı belirtildi.
Sayıştay'ın incelemesine göre başlangıçta toplam anapara ve faiz yükü 11 milyar 261 milyon 880 bin 986 lira olan kredilerin toplam yükü, 31 Aralık 2025 itibarıyla 14 milyar 213 milyon 248 bin 717 liraya yükseldi.
Yapılandırmalar sonucunda ortaya çıkan ek anapara ve faiz yükü yaklaşık 2 milyar 951 milyon 467 bin 730 lira oldu.
Sayıştay, kredi taksitlerinin zamanında ödenememesi ve borçların yeniden yapılandırılması nedeniyle kamu kaynaklarının ekonomik ve verimli kullanılması ilkesi bakımından sorun oluştuğunu değerlendirdi.
Rapordaki bu tutar, 2025 yılında belediye bütçesinden fiilen yapılan bir ödemeyi değil, kredi yapılandırmaları sonucunda ortaya çıkan toplam ek mali yükü ifade ediyor.
605 MİLYON LİRAYA ALINAN 91 İŞ YERİNİN 60'I İŞGAL ALTINDA, 31'İ ATIL
Sayıştay'ın dikkat çektiği bir diğer konu, Dünya Kayısı Ticaret Merkezi'ndeki iş yerlerinin kullanım durumu oldu.
Malatya Büyükşehir Belediyesi, 2023 yılında kredi kullanarak Dünya Kayısı Ticaret Merkezi'nden KDV dahil toplam 605 milyon 658 bin liraya 91 iş yeri satın aldı.
Ancak denetimlerde bu iş yerlerinin 60'ının herhangi bir ihale ve yasal sözleşme olmaksızın fuzuli şagiller tarafından kullanıldığı, 31'inin ise satın alındığı tarihten itibaren atıl bırakıldığı belirlendi.
Sayıştay, işgal altındaki taşınmazların tahliye edilmemesinin ve kullanılmayan iş yerlerinin gelir getirici biçimde değerlendirilmemesinin kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını engellediğini vurguladı.
Belediye yönetimi, denetime verdiği yanıtta 60 taşınmaz için ecrimisil işlemlerinin başlatıldığını bildirdi.
2026 yılı Ocak ayına kadar olan dönem için bir yıllık ecrimisil bedellerinin tahakkuk ettirildiği ve taşınmazların tahliyesi amacıyla ilgililere tebligat yapıldığı belirtildi.
MOTAŞ'A 835 MİLYON LİRALIK GELİR DESTEĞİNDE ÖLÇÜLEBİLİR KRİTER BELİRLENMEDİ
Sayıştay, Malatya Büyükşehir Belediyesinin toplu taşıma şirketi MOTAŞ'a 2025 yılında yaptığı 835 milyon liralık gelir desteği ödemesini de denetim bulguları arasına aldı.
Raporda, desteğin mevzuatta öngörülen nüfus, hat uzunluğu ve yolcu sayısı gibi ölçülebilir kriterler esas alınmadan gerçekleştirildiği belirtildi.
Hangi hatlara, hangi hesaplama yöntemiyle ve ne kadar destek verileceğinin belirlenmediği ifade edildi.
Ayrıca ödemelerin ücretsiz veya indirimli taşınan yolcu sayısıyla ilişkilendirilmediği kaydedildi.
Belediye yönetimi ise desteğin deprem sonrasında ulaşım ihtiyaçlarının karşılanması, yeni yerleşim alanlarına toplu taşıma hizmeti götürülmesi ve ulaşımın kesintisiz sürdürülmesi amacıyla sağlandığını bildirdi.
Gelir desteği uygulamasının yeniden değerlendirilmesine yönelik çalışma başlatıldığı ve konunun Büyükşehir Belediye Meclisi gündemine alınmasının planlandığı belirtildi.
BELEDİYE TAŞINMAZLARININ İŞLETME HAKLARI İHALESİZ DEVREDİLDİ
Sayıştay denetimlerinde, belediyenin mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan bazı taşınmazların işletme haklarının ihale yapılmadan belediye şirketlerine devredildiği tespit edildi.
Raporda, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 26'ncı maddesi kapsamında ihalesiz işletme hakkı devrine izin verilen yerlerin sınırlı olduğu hatırlatıldı.
Ancak bu kapsamda bulunmayan taşınmazların da belediye meclisi kararlarıyla şirketlere devredildiği belirtildi.
Sayıştay, söz konusu taşınmazların işletme haklarının ilgili mevzuata uygun yöntemlerle devredilmesi gerektiğini vurguladı.
HİZMET ALIMLARI PARÇALARA BÖLÜNEREK DOĞRUDAN TEMİN YAPILDI
Raporda, belediyenin bazı hizmet alımlarını parasal sınırların altında kalacak biçimde bölerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği tespitine yer verildi.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre aynı ihale konusu içerisinde değerlendirilebilecek hizmetlerin parasal sınırların altında kalmak amacıyla parçalara bölünemeyeceği hatırlatıldı.
Sayıştay, benzer nitelikteki hizmet alımlarının ayrı işlemlerle yüklenicilerden satın alındığı örnekleri denetim bulgularına taşıdı.
Belediye yönetimi ise söz konusu alımların kamu hizmetlerinde aksama yaşanmaması ve ihtiyaçların karşılanması amacıyla yapıldığını bildirdi.
Sayıştay, aynı nitelikte ve bütünlük oluşturan hizmet ihtiyaçlarının mevzuatta öngörülen ihale usulleriyle karşılanması gerektiğini belirtti.
KAÇAK HAFRİYAT DÖKÜMLERİNE YÖNELİK DENETİM VE YAPTIRIMLAR YETERSİZ KALDI
Deprem sonrası yeniden yapılaşmanın sürdüğü Malatya'da hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının denetlenmesindeki eksiklikler de Sayıştay raporuna yansıdı.
Raporda, kaçak hafriyat dökümlerinin önlenmesi için gerekli kontrol mekanizmalarının etkin işletilmediği ve mevzuata aykırı döküm yapanlara öngörülen idari yaptırımların uygulanmadığı tespit edildi.
Bazı ilçe belediyelerinin yetkileri olmadığı halde hafriyat döküm alanı gösterdiği, kaynağı belirlenemeyen hafriyat atıklarının bulunduğu ve kaçak dökümlere karşı alınan önlemlerin yetersiz kaldığı belirtildi.
MASKİ'nin 2025 yılı yapım işleri üzerinden gerçekleştirilen incelemede de çok sayıda işin yüklenicisi tarafından hafriyat döküm sahalarına herhangi bir hafriyat malzemesi taşınmadığı görüldü.
Sayıştay, denetim yetersizliğinin çevreye zarar vermesinin yanı sıra hafriyat sahalarından elde edilmesi gereken belediye gelirlerini de olumsuz etkilediğini değerlendirdi.
Belediye yönetimi, kaçak dökümleri önlemek amacıyla 12 noktaya kamera sistemi kurulduğunu, uyarı levhaları yerleştirildiğini ve ilçe belediyeleriyle ilgili kurumlara resmi yazılar gönderildiğini bildirdi.
BEŞ İLÇEDE KATI ATIKLAR VAHŞİ DEPOLAMA YÖNTEMİYLE BERTARAF EDİLDİ
Sayıştay raporunda, Malatya genelindeki katı atık aktarma istasyonlarının yetersizliği de çevre sorunları arasında gösterildi.
Yeşilyurt, Battalgazi ve Kale ilçelerinden toplanan katı atıkların Orduzu Entegre Çevre Tesisi'ne gönderildiği, bazı ilçelerin ise mevcut dört aktarma istasyonundan yararlandığı belirtildi.
Ancak Arapgir, Arguvan, Kuluncak, Darende ve Yazıhan ilçelerinde aktarma istasyonu bulunmaması nedeniyle katı atıkların vahşi depolama yöntemiyle bertaraf edildiği tespit edildi.
Sayıştay, il genelinde katı atık aktarma altyapısının güçlendirilmesi ve çevre mevzuatına uygun bertaraf sistemlerinin kurulması gerektiğini vurguladı.
Belediye yönetimi, Arguvan'da aktarma istasyonu için yer tahsis edildiğini ancak günlük atık miktarının öngörülen seviyeye ulaşmaması nedeniyle projenin ertelendiğini bildirdi.
Darende'deki aktarma istasyonu çalışmalarının ise sürdüğü ifade edildi.
MALATYA'DA BİR ALIŞVERİŞ MERKEZİNİN RUHSATSIZ ÇALIŞTIĞI BELİRLENDİ
Denetim raporunda, Malatya Büyükşehir Belediyesinin yetki alanındaki bir alışveriş merkezinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiği tespit edildi.
Sayıştay, büyükşehir belediyelerinin alışveriş merkezlerini ruhsatlandırmakla yükümlü olduğunu ve ruhsatsız işletmeler hakkında mevzuatın öngördüğü işlemlerin uygulanması gerektiğini hatırlattı.
Raporda, ruhsatsız faaliyet nedeniyle belediyenin iş yeri açma izin harcından da mahrum kaldığı belirtildi.
Belediye yönetimi, söz konusu alışveriş merkezinin ruhsatlandırılmasına yönelik işlemlerin yürütüleceğini bildirdi.
MASKİ İLE BELEDİYENİN BORÇ VE ALACAK KAYITLARI BİRBİRİNİ TUTMADI
Sayıştay'ın mali tablolarla ilgili denetim görüşüne dayanak oluşturan dört bulguda da muhasebe ve kayıt eksikliklerine yer verildi.
Malatya Büyükşehir Belediyesi ile MASKİ arasındaki karşılıklı borç ve alacak tutarlarının iki kurumun muhasebe kayıtlarında birbirini doğrulamadığı belirlendi.
MOTAŞ'ın borçları nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilen taşınmazlarla ilgili sermaye hesaplarında da kayıt eksiklikleri tespit edildi.
Ayrıca belediye adına tapuda kayıtlı taşınmazların değer tespit işlemlerinin tamamlanmadığı, MASKİ ve ilçe belediyelerinden aktarılması gereken çevre temizlik vergisi paylarının yeterince takip edilmediği belirtildi.
Sayıştay, mali kayıtların doğru, güvenilir ve birbiriyle uyumlu hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.
TİCARİ PLAKALAR, YAPIM İŞLERİ VE BELEDİYE GELİRLERİNDE DE EKSİKLİKLER
Sayıştay raporunun diğer bulguları arasında ticari plaka kullanım haklarının ihalesiz ve süresiz verilmesi de yer aldı.
Haberleşme altyapılarından alınması gereken geçiş hakkı bedellerinin takip ve tahsil edilmemesi, kazı gelirlerinin ilgili altyapı yatırım hesabında toplanmaması ve belediye taşınmazlarının tapu kayıtlarındaki cins tashihlerinin yapılmaması da denetimde tespit edilen eksiklikler arasında sıralandı.
Yapım işlerinde ise bütün riskler sigorta poliçelerinin iş artışı ve fiyat farklarına göre güncellenmediği, uygulama projelerinde hatalar bulunduğu ve ilk iş programlarının sözleşme ödenek dilimlerine aykırı biçimde onaylandığı belirlendi.
İş bitiş tarihlerinin belirlenmesine ilişkin eksiklikler de rapora yansıdı.
Bunun yanında belediye şirketinin üstlenmesi gereken bazı bakım ve onarım giderlerinin belediye tarafından karşılandığı, vekâleten görevlendirmelerin genel ve sürekli personel atama yöntemi olarak kullanıldığı ve yatırım avansının mahsup edilmediği tespit edildi.
13,5 MİLYAR LİRALIK BÜTÇEDE GELİR GERÇEKLEŞMESİ YÜZDE 63'TE KALDI
Sayıştay raporunun mali tablolarına göre Malatya Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı bütçesi 13 milyar 500 milyon lira olarak öngörüldü.
Yıl sonunda net bütçe geliri 8 milyar 525 milyon 826 bin 562 lira, bütçe gideri ise 8 milyar 891 milyon 445 bin 907 lira olarak gerçekleşti.
Böylece bütçe gelirleri hedefin yüzde 63,15'ine, giderler ise yüzde 65,86'sına ulaştı.
Bütçe giderlerinin gelirleri aşması sonucunda yıllık bütçe gerçekleşmeleri arasında yaklaşık 365,6 milyon liralık fark oluştu.
Raporda, bütçe hesapları ile faaliyet sonuçları tablosunun farklı muhasebeleştirme esaslarına dayandığı da açıklandı.
SAYIŞTAY'DAN MALİ DİSİPLİN, ŞEFFAFLIK VE DENETİM VURGUSU
Malatya Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı faaliyetlerine ilişkin Sayıştay raporu, özellikle borçlanma limitinin aşılması, kredi yapılandırmalarının getirdiği ek mali yük, belediye şirketlerine aktarılan kaynakların hesaplanması ve kamu taşınmazlarının değerlendirilmesi bakımından önemli eksiklikler ortaya koydu.
Denetim bulgularının bir bölümünün önceki yıllarda gerçekleştirilen işlemlerden, bir bölümünün ise 2025 yılı uygulamalarından kaynaklandığı görüldü.
Sayıştay'ın tespitleri, tek başına kişilerin suç işlediğine veya kesinleşmiş kamu zararı oluştuğuna ilişkin yargı kararı niteliği taşımıyor.
Raporda, mevzuata uygunluğun sağlanması, mali kayıtların düzeltilmesi, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve kamu kaynaklarının etkin kullanılması için gerekli önlemlerin alınması gerektiği vurgulandı.
