TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülen Mekke Ortak Savunma Anlaşması, CHP ile butlan kararı sonrasında CHP’den ayrılan Özgür Özel’in liderliğindeki YENİ Parti’nin dış politikadaki yaklaşım farkını ortaya koydu. CHP, anlaşmanın Türkiye’ye sağlayabileceği jeopolitik imkânları ve savunma iş birliği fırsatlarını öne çıkararak “evet” kararı alırken YENİ Parti, Türkiye’nin bölgesel çatışmalara taraf olabileceği ve Meclis’in yetkilerinin ihlal edildiği gerekçeleriyle karşı çıkıyor.
CHP Sözcüsü Müslim Sarı, Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu’nun başlangıçtaki kaygılarının giderildiğini belirterek anlaşmayı destekleyeceklerini açıkladı. YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel ise il başkanları toplantısında, “Türk askerini Yemen çöllerine göndermeye YENİ Parti asla sessiz kalmaz, asla destek olmaz” dedi.
CHP: “RİSKLERİN YANINDA FIRSATLARI DA DEĞERLENDİRMELİYİZ”
Sosyal medya hesabından açıklama yapan CHP Sözcüsü Müslim Sarı, anlaşmaya ilişkin tutumlarının yalnızca riskler üzerinden değerlendirilemeyeceğini söyledi. Sarı, Türkiye’nin elde edebileceği imkânların da dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Geçen haftaki basın toplantısında anlaşmanın Türkiye’ye yeni bir jeopolitik alan açabileceğini ve savunma iş birliği bakımından önem taşıdığını anlattıklarını hatırlatan Sarı, asker gönderme yetkisinin TBMM’ye ait olduğunu ve bu yetkinin korunması gerektiğini vurguladı. Milletvekillerinin olası riskleri ve anlaşma hükümlerini Meclis’te değerlendirdiğini ifade etti.
“KILIÇDAROĞLU’NUN İRAN’A İLİŞKİN KAYGILARI GİDERİLDİ”
Sarı, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun başlangıçta İran’la olası bir çatışma ihtimalinden endişe duyduğunu aktardı. İran’ın yaptığı açıklama ve anlaşma metninin Meclis’e sunulmasının ardından Kılıçdaroğlu’nun bu kaygılarının giderildiğini söyledi.
Kılıçdaroğlu’nun anlaşmanın barış ekseninde ilerlemesi ve yeni ülkelerin katılımına açık olması ihtimalini de değerlendirdiğini belirten Sarı, partisinin kararını şöyle açıkladı:
“Genel Başkanımızın açıkladığı gibi, eleştirilerimiz ve çekincelerimiz bulunmasına rağmen Mekke Anlaşması’na ‘evet’ diyeceğiz. Risklere dikkat çekmek ancak Türkiye’nin çıkarına olabilecek fırsatları değerlendirmek de sorumlu siyasetin gereğidir.”
ÖZEL: “SAVUNMA İŞ BİRLİĞİNE KATEGORİK İTİRAZIMIZ OLAMAZ”
YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel ise il başkanları toplantısında yaptığı konuşmada, Türkiye’nin Orta Doğu ülkeleriyle ilişkilerinin bölgesel kalkınmayı amaçlayan bir zeminde yürütülmesini savunduklarını söyledi.
Türkiye’nin Suudi Arabistan ve Pakistan ile ilkeli anlaşmalar yapmasına, savunma alanında iş birliği geliştirmesine kategorik olarak karşı olmadıklarını belirten Özel, itirazlarının Türkiye’nin savaşa taraf hâline gelmesi riskine yönelik olduğunu dile getirdi.
Özel, “YENİ Parti, Türkiye’nin Orta Doğu ilişkilerinin başarıyla ve bölgesel kalkınma amaçlayan bir zeminde yürütülmesini savunuyor. Orta Doğu’da emperyalistlerin, Amerika ve İsrail’in çıkarlarına hizmet etmeyi ise reddediyor” dedi. Trump yönetiminin taleplerine uyularak karşılığında meşruiyet arandığını savunduğu dış politika anlayışına da karşı çıktıklarını ifade etti.
“TÜRK ASKERİNİ YEMEN ÇÖLLERİNE GÖNDERMEYE DESTEK OLMAYIZ”
Anlaşmanın Türkiye’yi çatışmaların içine çekebileceğini savunan Özel, savunma iş birliği ile savaşa taraf olmak arasında ayrım yapılması gerektiğini vurguladı.
Özel, “Ancak Türkiye’nin ‘Bir savunma iş birliği anlaşması yapıyoruz’ diye savaşta olan bir ülkeyle anlaşma yapması, savaşa taraf yapılması, Türk askerini Yemen çöllerine göndermeye YENİ Parti asla sessiz kalmaz, asla destek olmaz” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin Yemen’de savaşın değil, barışın tarafında olması gerektiğini belirten Özel, Türk askerinin ABD ve İsrail’in çıkarları için çatışma alanlarına gönderilmesinin ve taarruzi faaliyetlere dâhil edilmesinin kabul edilemeyeceğini söyledi.
MECLİS’İN YETKİLERİ KONUSUNDA FARKLI DEĞERLENDİRMELER
İki partinin açıklamalarında TBMM’nin asker gönderme yetkisi ortak bir başlık olarak öne çıktı. CHP, bu yetkinin korunması gerektiğini vurgulayarak anlaşmaya destek vereceğini açıklarken Özel, anlaşmanın hazırlanması ve uygulanmasına yönelik adımlarda Meclis’in devre dışı bırakıldığını ileri sürdü.
Anayasa’nın 90 ve 92’nci maddelerinin ihlal edildiğini savunan Özel, anlaşma Meclis’e sunulmadan İstanbul’da koordinatörler atanmasını ve asker gönderilmesine ilişkin taahhütler verilmesini eleştirdi.
Özel, “Buna bütün gücümüzle, dilimiz döndüğünce, Meclis’te Anayasa’nın ve İçtüzük’ün verdiği bütün yetkileri kullanarak itiraz etmeye devam edeceğiz” dedi.
BUTLAN SONRASI AYRIŞMA, DIŞ POLİTİKA TERCİHİNE YANSIDI
Butlan kararı sonrasında farklı siyasi yapılarda yollarına devam eden CHP ile Özgür Özel’in liderliğindeki YENİ Parti, Mekke Anlaşması konusunda birbirinden farklı sonuçlara ulaştı.
CHP’nin açıkladığı yaklaşımda, eleştiri ve çekinceler korunurken anlaşmanın sağlayabileceği jeopolitik alan ve savunma iş birliği imkânları destek kararının gerekçesini oluşturuyor. Sarı’nın açıklamasına göre İran’la çatışma ihtimaline ilişkin kaygıların giderilmesi de bu değerlendirmede etkili oldu.
YENİ Parti’nin itirazı ise savunma iş birliğinin kendisinden çok, anlaşmanın Türkiye’yi savaşa taraf hâline getirebileceği ve anayasal yetkilerin ihlal edildiği görüşüne dayanıyor. Böylece iki partinin ayrışması, bölgesel iş birliğine bütünüyle karşı olup olmamaktan ziyade, Mekke Anlaşması’nın fırsat ve risklerini nasıl değerlendirdikleri noktasında belirginleşiyor.
