Malatya'nın önemli akarsuları arasında Söğütlü Çayı (17,5 km), Morhamam Çayı (22,5 km), Kuruçay (67 km), Tohma Suyu (52,5 km), Sultansuyu (21,5 km), Sürgü Suyu (30 km), Beylerderesi (38 km), Mamihan Çayı (10 km) ve Şiro Çayı (37 km) yer alıyor.
Bu akarsular, hem ilin tarımsal üretimine katkı sağlıyor hem de Malatya'nın doğal coğrafyasının şekillenmesinde önemli rol oynuyor.
Söğütlü Çayı ve Arguvan Yazısı
Göl Dağı'nın güney yamaçlarından doğan Söğütlü Çayı, önce güneye ardından güneydoğuya yönelerek Fırat Nehri'ne ulaşıyor.
Vadi boyunca yer yer genişleyen düzlükler oluşurken, tarımsal açıdan önem taşıyan Diştrik Yazısı ile Arguvan Yazısı bu bölgede bulunuyor.
Diştrik Yazısı, Söğütlü Çayı Vadisi'nden bucak vadisine doğru uzanan yaklaşık 17,5 kilometrelik küçük bir ova niteliği taşıyor.
Arguvan yakınlarında genişleyen Söğütlü Çayı Vadisi ise Arguvan Yazısı olarak adlandırılıyor.
Sürgü Vadisi Tarımın Merkezlerinden Biri
Göksu Vadisi'nin başlangıç bölümünü oluşturan Sürgü Vadisi, Karakaya Tepesi'nin güney yamaçlarından başlayarak farklı yönlerde geniş bir yay çiziyor ve il sınırlarını aşarak Göksu Vadisi adıyla Adıyaman üzerinden Fırat Vadisi'ne ulaşıyor.
Vadide bulunan Sürgü Ovası ise Malatya'nın tarım açısından önemli üretim alanlarından biri olarak öne çıkıyor.
Sürgü Ovası Verimli Topraklarıyla Öne Çıkıyor
Malatya çöküntü alanının güneybatısında yer alan yüksek ova, akarsuların taşıdığı alüvyonlarla oluşan verimli topraklara sahip bulunuyor.
Sürgü Çayı üzerine kurulan Sürgü Barajı sayesinde ova geniş ölçüde sulanırken, yüksek rakımı nedeniyle Malatya Ovası'na göre kış aylarında daha sert iklim koşulları yaşanıyor.
Fırat Havzası Malatya'nın Su Kaynağı
Malatya ili, Türkiye'nin en büyük su toplama alanlarından biri olan Fırat Havzası üzerinde bulunuyor.
Yaklaşık 127 bin kilometrekarelik su toplama alanına sahip havzanın yıllık ortalama su hacmi 28 milyar metreküpü aşıyor. Havza içerisinde yaklaşık 4 milyon 900 bin hektarlık ovalık alan yer alıyor.
Malatya sınırlarında havzanın en önemli akarsularını Tohma Suyu, Kuruçay, Fırat Nehri ve Sürgü Çayı oluşturuyor.
Fırat Nehri Malatya'nın En Büyük Su Kaynağı
Keban Barajı'ndan çıkan Fırat Nehri, Malatya ile Elazığ arasındaki sınırı oluşturacak şekilde akışını sürdürüyor.
Kuruçay ve Tohma Suyu'nu bünyesine katan nehir, geçmişte oluşturduğu adacıklarla dikkat çekerken bu alanlar günümüzde Karakaya Baraj Gölü sahasında yer alıyor.
Kömürhan mevkisinde Doğu Anadolu'nun en uzun ve en derin boğazlarından biri olan Kömürhan Boğazı'ndan geçen Fırat Nehri, daha sonra Malatya-Diyarbakır sınırını oluşturuyor. Karakaya Barajı ise Diyarbakır'ın Çüngüş ilçesi yakınlarında bulunuyor.
Tohma Suyu Malatya Ovasını Besliyor
Malatya'nın en önemli akarsularından biri olan Tohma Suyu iki koldan oluşuyor.
Ayvalı Tohma Çayı Uzunyayla'dan, Hacılar Tohması ise Tahtalı Dağları'ndan doğuyor. Bu iki kol Mığdı üzerinde birleşerek Şuğul Boğazı'nı geçiyor ve Malatya Ovası boyunca ilerleyerek Fırat Nehri'ne ulaşıyor.
Şuğul Boğazı çıkışında Medik Barajı yer alırken, Tohma Suyu kuzeyden Halavun ve Epreme çaylarını, güneyden ise Dipsiz Çayı, Sultansuyu, Beylerderesi, Horata Çayı ve Orduzu Çayı'nı alarak akışını sürdürüyor.
Bu su kaynakları Sultansuyu, Doğanşehir ve Malatya ovalarının sulanmasında önemli görev üstleniyor.
Kuruçay ve Sürgü Çayı
Yama Dağı'nın batısından doğan Kuruçay, Hasançelebi, Hekimhan ve Fethiye üzerinden ilerleyerek Eğribük yönünde Fırat Nehri'ne ulaşıyor. Yaz aylarında debisinin önemli ölçüde azalması nedeniyle sudan sınırlı ölçüde yararlanılabiliyor.
Sürgü Çayı ise Karakaya Tepesi'nin güney yamaçlarından doğuyor. Göksu Irmağı'nın önemli kollarından biri olan akarsu, Sürgü Barajı sayesinde geniş tarım alanlarının sulanmasına katkı sağlıyor.
Malatya'da Çok Sayıda Dere ve Çay Bulunuyor
Malatya'da büyük akarsuların yanı sıra Eğmir, Mircan, Göksu, Aksu, Şiro, Berenge, Söğütlüçay, Sazdere, Şotikdere, Kozluk Çayı, Yenice Çayı, Setrek Çayı, Arapgir Çayı, Davulga ve Cevizlisu gibi çok sayıda irili ufaklı dere ve çay da yer alıyor.
