Karadeniz Bölgesi'nde çay hasat sezonu heyecanla başlarken, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün (ÇAYKUR) devreye aldığı politikalar üreticiyi adeta çıkmaza soktu. Bölgede geçimini çaydan sağlayan yaklaşık 205 bin üretici, açıklanan alım fiyatının ardından şimdi de kontenjan engeline takıldı.
2026 yılı için belirlenen 35 TL'lik yaş çay alım fiyatı, üreticilerin "40 TL artı 3 TL destekleme" beklentisinin çok altında kalmıştı. Ekonomik olarak sarsılan üreticiler, mayıs ayında başlayan kampanyada uygulanan kota sınırlandırmaları nedeniyle ürünlerini ÇAYKUR'a teslim edemez hale geldi.
"35 TL beklerken 27 TL'ye mahkum edildiler"
Kuruma çayını satamayan binlerce Karadenizli üretici, ürününün dalında çürümemesi için mecburen özel sektör firmalarının kapısını çalmaya başladı. Ancak ÇAYKUR'un alım yapmamasını fırsat bilen özel sektör, yaş çay fiyatlarını devletin açıkladığı rakamın çok altına çekti.
Üreticiler şu an ürünlerini yaklaşık 27 TL gibi son derece düşük maliyetlerle satmak zorunda kalıyor. Bölgedeki alım krizinin ve kota sorunlarının devam etmesi halinde, bu fiyatların daha da aşağıya çakılmasından ciddi şekilde endişe ediliyor.
"Depolarda bekleyen tonlarca çay yanıyor"
Yaşanan kriz sadece fiyatla da sınırlı kalmadı; ÇAYKUR'un alım noktalarında uzun kuyruklar oluşması ve alımları durdurması nedeniyle üreticiler çaylarını kendi imkanlarıyla depolara taşımaya başladı. Günlerce alım yerlerinde bekletilen yaş çayların kızışma yaptığı, kalitesinin bozulduğu ve yandığı belirtiliyor.
Başta çayın başkenti Rize olmak üzere Trabzon, Giresun ve Artvin'de yüzlerce üretici yaşanan bu duruma isyan bayrağını açtı. Karadenizli çiftçiler, depolarda heba olan ürünlerinin ve düştükleri çaresizliğin videolarını sosyal medya üzerinden paylaşarak seslerini duyurmaya çalışıyor.
"Sıkıntılarının temel nedeni yıllardır üreticiyi koruyacak çay kanununu çıkarmayan AKP iktidarıdır"
Üreticilerin feryadına destek veren Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Rize İl Başkanı Saltuk Deniz, sorunun temelinde siyasi bir iradesizlik olduğunu savundu. TBMM'de çay üreticilerini korumak adına defalarca kanun teklifi verdiklerini belirten Deniz, iktidara sert sözlerle yüklendi:
"Yıllardır söylüyoruz kulak ardı ediyorlar, Meclis'te çay kanunu ile ilgili teklifler veriyoruz reddediyorlar. Meydanlarda basın açıklamaları yapıyoruz sırtlarını dönüyorlar. Vefakar, cefakar, çileli çay üreticilerimiz; sizin sıkıntılarınızın temel nedeni yıllardır üreticiyi koruyacak çay kanununu çıkarmayan AKP iktidarıdır. ÇAYKUR'u Varlık Fonu'na sokup zarar batağına saplayanlardır. Tepkilerinizi demokratik yollarla ortaya koyun. 'Daralandık, bezdik, öldük' deyin. Sandık isteyin, bir an önce seçim olsun deyin."
"Üreticiyi koruyacak çay kanunu çıkarılsın, yaş çayda taban fiyat uygulamasına geçilsin"
Çay üreticisinin özel sektörün insafına bırakılmaması için çözümün çok basit olduğunu ifade eden Saltuk Deniz, acil olarak atılması gereken adımları sıraladı. Taban fiyat uygulamasının yasalaşması halinde hiçbir gücün çayı ucuza kapatamayacağını vurguladı:
"Konu belli ve sorunun çözümü basit. Üreticiyi koruyacak çay kanunu çıkarılsın, yaş çayda taban fiyat uygulamasına geçilsin. Yani açıklanan fiyatın altında alım yapılması yasaktır denilsin. Bakın o zaman ne kota sorunu olur ne kontenjan sorunu olur. Her şey anında çözülür. Çok acil bir şekilde bu kanunu çıkarın, vatandaşların sorununu çözün. Değerli çay üreticilerimiz; sizin çektiğiniz sorunların nedeni AKP hükümetidir. Bunu bilin, bunu unutmayın."
