Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY), Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki anlaşmazlık yeni bir aşamaya taşındı. KYB lideri Bafel Talabani, yayımladığı video mesajında KDP liderliğindeki hükümeti “başarısız” olarak nitelendirerek hükümetten çekilme kararını açıkladı.
Talabani, partisinin paralel bir yönetim oluşturabileceğini de söyledi. Açıklama, bölgesel parlamentonun yaklaşık iki yıllık siyasi tıkanıklığın ardından ilk kez toplanmasından bir gün sonra geldi.
Boykota rağmen parlamento toplandı
KYB ve müttefikleri, üst düzey yönetim görevlerinin paylaşımında uzlaşma sağlanana kadar parlamento oturumunun ertelenmesini istedi. Talebin ardından bu partiler toplantıyı boykot etti.
Buna rağmen 100 üyeli parlamentoda toplantı yeter sayısı olan 51 aşıldı ve oturum 52 milletvekilinin katılımıyla gerçekleştirildi. KDP parlamento grubu başkanı Vala Farid, katılan milletvekillerinin oy birliğiyle parlamento başkanlığına seçildi.
İki yıldır yeni hükümet kurulamadı
IKBY’de Ekim 2024’te yapılan parlamento seçimlerinde KDP 39, KYB 23 sandalye kazanmıştı. KYB, 15 sandalye elde eden Yeni Nesil Hareketi ile ittifak kurmuştu.
Ancak üst düzey hükümet görevlerinin paylaşımında uzlaşma sağlanamaması nedeniyle seçimlerin üzerinden iki yıl geçmesine rağmen yeni kabine oluşturulamadı.
Bu süreçte KDP’li Başbakan Mesrur Barzani liderliğindeki önceki hükümet görevini sürdürdü. Hükümetin hukuki statüsü ise Irak Federal Yüksek Mahkemesinde itiraz konusu oldu.
Ayrı yönetim tartışmasının geçmişi
KDP ile KYB arasındaki rekabetin geçmişinde siyasi yetki, toprak kontrolü ve gümrük gelirlerinin paylaşımına ilişkin anlaşmazlıklar bulunuyor. Bu anlaşmazlıklar, 1994’te iki parti arasında iç savaşa dönüşmüştü.
ABD’nin arabuluculuğuyla 1998’de Washington’da imzalanan anlaşma çatışmaları sona erdirdi. Ancak bölge, iki ayrı yönetim altında kalmayı sürdürdü. Yönetimler, 2006’da imzalanan güç paylaşımı anlaşmasıyla resmen birleştirildi.
Buna karşın tarafların siyasi ve güvenlik yapıları tam olarak bütünleştirilemedi. KDP, Erbil ve Duhok’ta, KYB ise Süleymaniye’de güçlü konumunu korudu.
Peşmerge ortak komutasına etkisi belirsiz
Son kriz, güvenlik güçlerinin birleştirilmesi yönünde adım atıldığı bir dönemde yaşandı. Eylül ayında, daha önce KDP ve KYB ile bağlantılı olan Peşmerge birlikleri, Peşmerge İşleri Bakanlığı bünyesinde ortak komuta altında birleştirilmişti.
KYB’nin hükümetten çekilmesinin bu düzenlemeye nasıl yansıyacağı henüz netlik kazanmadı.
