Dünyanın en prestijli ekonomi yayınlarından İngiltere merkezli Financial Times (FT), Türkiye ekonomisinde yaşanan gıda enflasyonunu ve bölgesel krizlerin pazara olan etkilerini masaya yatırdı. Gazete, tarladaki çiftçiden lüks restoranlara kadar tüm ekosistemin devasa bir baskı altında olduğunu aktardı.
"Bazen Kâr Bile Edemiyoruz"
İstanbul'da Michelin Rehberi'ne girmeyi başaran seçkin restoranlar bile artan maliyetler karşısında kârlılıklarını korumakta zorlanıyor. Vegan restoran Telezzüz'ün şefi Bahtiyar Büyükduman, "Herkes stres altında. Enflasyonun yanı sıra İran'daki savaş ve bölgesel istikrarsızlık da turizmi olumsuz etkiliyor" sözleriyle durumu özetledi.
Seraf Vadi restoranının şefi Doğan Yıldırım ise gıda, maaş ve ulaşım maliyetlerindeki durdurulamaz artışa dikkat çekti. Yıldırım, "Her geçen gün daha zor hale geliyor. Bazen kâr bile edemiyoruz" diyerek lüks segmentteki daralmayı gözler önüne serdi.
"Müşteri Kaybetmemek İçin Zararına Satış"
Gıda fiyatlarındaki fahiş artış, mahalle lokantalarını da köşeye sıkıştırmış durumda. İstanbul Fatih'teki Yüksel Lokantası'nın sahibi Murat Yüksel, maliyeti 180 lirayı bulan bir menüyü müşteri kaçırmamak adına 160 liraya satmak zorunda kaldığını belirtti.
Aynı menünün sadece 18 ay önce 70 lira olduğunu hatırlatan esnafın durumu, gıda fiyatlarındaki tırmanışın boyutunu net şekilde gösteriyor. Tarlada ise domates üreticisi Semih Töre, yakıt ve gübre maliyetlerinin %40 arttığını ancak ürün satış fiyatının yalnızca %20 yükseldiğini söyleyerek yeni hasat dönemi için "Bu büyük bir kumar" dedi.
"Savaş Türkiye'nin Kırılgan Ekonomisi Üzerindeki Baskıyı Artırdı"
Financial Times, Türkiye ekonomisinin İran ile yaşanan çatışma sürecinden önce de kırılgan olduğunu, patlak veren savaşın ise turizm gelirleri, iş dünyasının güveni ve genel maliyetler üzerindeki baskıyı iyice tırmandırdığını yazdı. %35'lik gıda enflasyonuyla Türkiye, dünyada gıda fiyatlarının en çok arttığı ilk 4 ülkeden biri oldu.
"Restoranlar ve Kafeler Bu Yüzden Dolup Taşıyor"
Yüksek enflasyon, Türk tüketicisinin harcama alışkanlıklarını da kökten değiştirdi. Eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez, insanların artık ev veya araba gibi büyük varlıkları satın alamadığı için bütçelerini daha küçük ölçekli lükslere kaydırdığını belirtti.
Eğilmez, "Bu nedenle restoranlar ve kafeler dolup taşıyor, pahalı cep telefonları hızla satılıyor ve markalı kozmetik ürünlere talep devam ediyor" değerlendirmesinde bulundu. eski Fed ekonomisti Selva Demiralp ise gıda fiyatlarının dar gelirli ülkelerde enflasyon beklentilerini bozduğunu ve bunun da enflasyonla mücadeleyi kilitlediğini vurguladı.