İran siyasetinin dünyaca tanınan yüzü Cevad Zarif, Foreign Affairs dergisinde yayımlanan makalesiyle bölgedeki kartları yeniden dağıtacak bir teklif sundu. Haftalardır süren ağır bombardımana rağmen İran’ın rejim değişikliği hedefleyen saldırılara karşı hattı koruduğunu ifade eden Zarif, Tahran’ın askeri üstünlüğünü kalıcı bir barışa dönüştürmesi gerektiğini vurguladı.
"İran Savaşı Başlatmadı Ama Kazanıyor"
Şubat ayı sonunda tırmanan gerilimde ABD ve İsrail’in sivil, askeri ve endüstriyel tesisleri hedef almasına rağmen İran liderliğinin sürekliliğini koruduğunu belirten Zarif, sahadaki tabloyu net bir dille özetledi. Zarif, Amerikan ve İsrail güçlerinin "çıkış stratejisi olmayan bir bataklığa" saplandığını iddia ederek, askeri başarıların diplomatik bir zafere dönüştürülme vaktinin geldiğini kaydetti.
"Trump'a Onurlu Çıkış Teklifi"
Donald Trump’ın İran’a yönelik tehditlerini sürdürürken, içeride artan enerji maliyetleri nedeniyle baskı altında olduğuna dikkat çeken eski Bakan, her iki taraf için de bir fırsat penceresi açtı. Zarif'in önerisine göre İran; nükleer programına ciddi kısıtlamalar getirip uranyum zenginleştirmeyi yüzde 3,67 seviyesinin altına çekmeyi taahhüt etmeli. Bunun karşılığında ise Hürmüz Boğazı ticarete açılmalı ve İran üzerindeki tüm yaptırımlar kaldırılmalı.
"Emlakçılarla Diplomasi Olmaz"
Zarif, müzakere sürecinin neden tıkandığına dair Trump yönetimine sert bir eleştiri de getirdi. Trump’ın deneyimli diplomatlar yerine jeopolitikten uzak, "emlakçı dostlarım" dediği Jared Kushner ve Steve Witkoff gibi isimleri görevlendirmesinin süreci baltaladığını savundu. Zarif, diplomasiye olan inancın geri kazanılması için profesyonel bir yaklaşım sergilenmesi gerektiğini hatırlattı.
"Yıkımın Telafisi ve Yeni Güvenlik Mimarisi"
Sadece iki ülke arasında değil, tüm Orta Doğu için yeni bir güvenlik mimarisi öneren Zarif, planın detaylarını şu şekilde sıraladı:
-
Suudi Arabistan, BAE ve Irak’ın katılımıyla bölgesel bir güvenlik ağı kurulmalı.
-
Washington, 2025 ve 2026 yıllarında İran’da neden olduğu yıkımın telafisi için yeniden inşa sürecini finanse etmeli.
-
İran, Amerikan petrol şirketlerini ülkeye davet ederek ekonomik iş birliği kapılarını aralamalı.
"Tarih Barış Yapanları Hatırlar"
Çin ve Rusya’nın garantörlüğünde yapılacak bir anlaşmanın 47 yıllık düşmanlığı sonlandırabileceğini belirten Zarif, makalesini çarpıcı bir notla bitirdi: "Tarih en çok barış yapanları hatırlar." İran içinde "Batı hayranı" olmakla eleştirilen Zarif'in bu rasyonel çıkışının, Tahran ve Washington hattında nasıl bir karşılık bulacağı merak konusu.