Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen ABD-İran dolaylı nükleer görüşmeleri Tahran tarafından “olumlu bir başlangıç” olarak değerlendirilirken, görüşmelerin hemen ardından Washington’un açıkladığı yeni yaptırımlar sürece gölge düşürdü.
“Olumlu Bir Başlangıç” Mesajı
ABD ile İran arasında Umman’ın başkenti Muskat’ta gerçekleştirilen dolaylı nükleer görüşmelerin ilk turu sona erdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmelerin ardından İran basınına yaptığı açıklamada temasların yapıcı bir atmosferde geçtiğini ve olumlu bir başlangıç olduğunu söyledi.
Arakçi, tarafların müzakereleri sürdürme konusunda mutabık kaldığını ancak bir sonraki tur öncesinde başkentlerine danışacaklarını belirtti. İranlı Bakan, mevcut eğilimin devam etmesi halinde ilerleyen oturumlarda sağlam bir çerçeve oluşturulabileceğini ifade etti.
Mekik Diplomasisi ve Heyetler
Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr El-Busaydi’nin iki heyet arasında mekik diplomasisi yürüttüğü dolaylı formatta gerçekleşti. İran heyetine Abbas Arakçi liderlik ederken, ABD tarafını Başkan Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff temsil etti.
Bu görüşme turuna ayrıca Trump’ın damadı ve danışmanı Jared Kushner ile ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Amiral Brad Cooper’ın da katıldığı bildirildi. Umman Dışişleri Bakanı El-Busaydi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda tarafların uygun zamanda yeniden bir araya gelmesinin beklendiğini duyurdu.
İran: Gündem Sadece Nükleer Dosya
Tahran yönetimi, görüşmelerin kapsamını net bir şekilde nükleer dosya ile sınırladı. Arakçi, İran resmi haber ajansı IRNA’ya yaptığı açıklamada müzakerelerin yalnızca İran’ın nükleer programına odaklandığını vurguladı.
İranlı yetkililer, balistik füze programı ya da bölgesel milis ağlarının müzakere masasına getirilmesine karşı çıkıyor.
Washington Daha Geniş Bir Çerçeve İstiyor
ABD tarafı ise anlaşmanın yalnızca nükleer faaliyetlerle sınırlı kalmaması gerektiği görüşünde. Washington, uranyum zenginleştirmenin yanı sıra İran’ın balistik füze kapasitesi ve bölgedeki vekil güçlere verdiği desteğin de anlaşmanın parçası olmasını talep ediyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio daha önce yaptığı açıklamalarda, İran’ın füze programı, bölgesel faaliyetleri ve insan hakları sicilinin de ele alınacağını söylemişti.
İsrail’den Baskı: “Füze Tehdidi Masadan Düşerse Anlaşma Anlamsız”
İsrail hükümeti, olası bir anlaşmanın İran’ın balistik füze programını da kapsaması için Washington’a baskı yapıyor. İsrail basınına yansıyan bilgilere göre, Başbakan Netanyahu kapalı oturumda parlamentoya yaptığı bilgilendirmede İran’ın son yılların en zayıf döneminde olduğunu savundu.
İsrailli üst düzey güvenlik kaynakları, İran’ın nükleer eşik devlet konumundan gerilediğini ancak balistik füze kapasitesinin İsrail ve bölge için varoluşsal bir tehdit haline geldiğini dile getiriyor.
Yeni Yaptırımlar ve Askeri Hareketlilik
Görüşmelerin sona ermesinden yalnızca saatler sonra Beyaz Saray, İran’ın petrol ticaretiyle bağlantılı kişi ve kuruluşları hedef alan yeni bir yaptırım listesi açıkladı. ABD Dışişleri Bakanlığı, bu gelirlerin İran’ın istikrar bozucu faaliyetlerini finanse etmekte kullanıldığını savundu.
Washington ayrıca İran’daki vatandaşlarına ülkeyi derhal terk etmeleri çağrısında bulundu.
Bölge medyasında yer alan haberlerde ise İsrail’in olası bir İran misillemesine karşı hava savunma sistemlerini güçlendirdiği, Arrow, Demir Kubbe ve Davut Sapanı bataryalarının takviye edildiği ifade ediliyor.