İran, ABD’nin USS Abraham Lincoln uçak gemisini Orta Doğu’ya göndermesinin ardından Hürmüz Boğazı’nda iki gün sürecek gerçek mühimmatlı deniz tatbikatı yapacağını açıkladı. CENTCOM, İran Devrim Muhafızları’nı “istikrarsızlığa yol açacak adımlardan kaçının” diyerek uyardı.
İran’dan Hürmüz Boğazı’nda Gerçek Mühimmatlı Tatbikat Kararı
İran, ABD’nin Orta Doğu’ya USS Abraham Lincoln uçak gemisini ve yeni askeri unsurları konuşlandırmasının ardından, Hürmüz Boğazı’nda pazar günü başlayacak iki günlük gerçek mühimmatlı deniz tatbikatı düzenleyeceğini duyurdu.
Tatbikat açıklamasının ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran Devrim Muhafızları Ordusu’nu (IRGC) bölgede “güvensiz eylemlere tolerans gösterilmeyeceği” sözleriyle uyardı.
CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, ABD güçleri, bölgesel ortaklar ve ticari gemiler yakınındaki her türlü profesyonellikten uzak davranışın çarpışma, tırmanma ve istikrarsızlık riskini artırdığı vurgulandı. ABD ordusu, İran’dan seyrüsefer özgürlüğünü ve uluslararası ticari deniz taşımacılığını tehlikeye atacak adımlardan kaçınmasını talep etti.
Açıklamada ayrıca, ABD ordusunun en yüksek profesyonellik standartlarıyla ve uluslararası normlara uygun şekilde faaliyet göstermeye devam edeceği belirtilirken, İran Devrim Muhafızları’nın da aynı sorumlulukla hareket etmesi gerektiği ifade edildi.
Gerilim Zaten Yüksek: Karşılıklı Sert Mesajlar
Tatbikat kararı, ABD ile İran arasındaki gerilimin hızla tırmandığı bir dönemde geldi. İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in danışmanı Ali Şemhani daha önce yaptığı açıklamada, olası bir saldırıya verilecek yanıtın “Tel Aviv’in kalbine ulaşacağını” söylemişti.
İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi ise ABD ve İsrail’i herhangi bir saldırıdan kaçınmaları konusunda uyarmış, İran Silahlı Kuvvetleri’nin “en üst düzey savunma ve askeri hazırlık” halinde olduğunu açıklamıştı.
Tahran yönetimi bir yandan da diplomasi kapısını tamamen kapatmadı. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, nükleer silahlanmadan vazgeçilmesi ve yaptırımların kaldırılmasını içeren bir anlaşma için Washington ile müzakerelere açık olduklarını belirtirken, savunma ve balistik füze kapasitesinin pazarlık konusu olmayacağını vurguladı.
ABD Başkanı Donald Trump ise İran’a taleplerini yerine getirmesi için süre tanındığını söylemiş, ancak bu sürenin ne zaman dolacağını açıklamamıştı.
Hürmüz Boğazı Neden Bu Kadar Kritik?
Hürmüz Boğazı, Umman Körfezi’ni açık denizlere bağlayan dar ve stratejik bir geçit konumunda bulunuyor. İran ve Umman karasuları arasında yer alsa da, uluslararası gemi trafiğine açık bir su yolu niteliği taşıyor. Birleşik Arap Emirlikleri de bu hayati geçide yakın bir konumda bulunuyor.
Tarih boyunca ticaret yollarının merkezinde yer alan boğaz, modern dönemde ise petrol ve doğal gaz taşımacılığı açısından vazgeçilmez bir arter haline geldi. Büyük tankerlerin geçişine uygun derinlikte olması, burayı küresel enerji piyasaları için kritik kılıyor.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde boğazı kısmen devre dışı bırakabilen boru hatları bulunsa da, ABD Enerji Enformasyon İdaresi’ne göre boğazdan geçen hacmin büyük bölümünün alternatif bir çıkış yolu bulunmuyor. Bu hattan geçen petrol ve doğal gazın büyük kısmı Asya pazarlarına ulaşıyor.
Geçmişte Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditler küresel enerji fiyatlarında sert sıçramalara yol açmıştı. Bölgedeki her yeni askeri hareketlilik, dünya ekonomisi açısından da yakından izleniyor.
