ABD'nin İran'a saldırılarının yeniden başlaması, piyasaların keyfini kaçırdı. Petrol fiyatlarında umulan düşüşün olmama ihtimali artarken, içeride enflasyon ve faiz için yapılan son iyimser hesapların tutma ihtimali de azalıyor.

ABD'nin İran'ı yeniden vurmaya başlaması sürpriz oldu. Süren çatışmalara, karşılıklı tehditlere rağmen, çatışmaların sürmeyeceği beklentisinin hakim olduğu görülüyor. Hem ABD'nin hem İran'ın, savaşı artık bitirmek zorunda oldukları görüşü ağırlıkta. Ancak özellikle Hürmüz Boğazı anlaşmazlıkları, normale dönmeyi engelliyor.

Piyasalarda, 'Trump'ın Kasım seçimlerine kadar savaşı bitirip benzin fiyatlarını düşürmek istediği' fikri hakim. Ancak bu kez de seçimin ardından da ABD'nin İran'a saldırılarının yeniden alevlenebileceği, dolayısıyla çatışmaların yeni yılla birlikte tekrar başlayabileceği ihtimali konuşulmaya başladı. Bu da piyasaların orta dönem için hesaplar yapmalarını engelliyor.

Tüm dünya piyasalarında, karamsarlık olmasa da tedirginlik yaratan son çatışma haberleri, Türkiye ekonomisi açısından çok daha belirgin biçimde hissediliyor. Ateşkesin ardından 71 dolara kadar düşen brent petrol fiyatlarının yeniden yükselişe geçmesi, özellikle enflasyon açısından umutların kırılmasına neden oldu.

İlk anda hızla düşen petrol fiyatlarının 60 dolarlara kadar ineceği, bunun da içeride tüm fiyatlara olumlu etki yapabileceği konuşulmaya başlamıştı. Ancak şimdi '70 doların altına inmeyeceği' tahminlerini duymaya başladık.

Düşen ham petrol fiyatlarının ürün fiyatlarına hemen yansımadığı görülürken, son hafta içinde petrol ürünü fiyatlarında, motorin başta olmak üzere, yeni zamlar yapılmak zorunda kalındı. Çatışmaların devamı ürün fiyatlarındaki gerileme yaşanmasını engelliyor ve süreci uzatıyor. Ukrayna'nın Rusya'daki rafinerilere yaptığı saldırıların da motorin fiyatlarını yükselttiği belirtiliyor.

ENFLASYONDA YÖN YUKARI

Tüm bu gelişmeler ışığında Mayıs ve Haziran'da gerileyen enflasyonun Temmuz'da yönünü tekrar yukarı çevirdiğini görüyoruz. Öncü verilere göre, Temmuz enflasyonu yüzde 1,8-1,9 gibi tahmin ediliyor. Geçen yıl Temmuz'daki yüzde 2,06'lık oranın altında bir rakam, yıllık manşet oranların biraz düşmesini sağlayabilir ama Merkez Bankası'nın faiz kararlarında etkili olan mevsimsellikten arındırılmış oranların yeniden yükselmesi söz konusu olabilir.

Mayıs ve Haziran'da mevsimsellikten arındırılmış enflasyon oranı yüzde 2'nin altına düşmüştü. Temmuz ayında yüzde 2'nin altında kalması için; manşet enflasyon oranının yüzde 1,3'ün altında kalması gerekiyor. Halbuki manşet enflasyon için tahminler, mevsimsellikten arındırılmış aylık oranın yeniden yüzde 2'nin üzerine çıkma ihtimalini artırıyor.

Buna bağlı olarak, faiz indirimlerinde uzun zamandır beklenen indirimlerin de gecikmesi sözkonusu olabilir. Merkez Bankası'nın faiz kararlarında etkili olan enflasyonun yeniden yükselmesine rağmen indirim kararı almasının zorlaşacağı ortada. Bu da son dönemde artan faiz şikayetlerinin yeniden büyümesine yol açabilir. Şikayetlerin Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Merkez Bankası ve Bakan Şimşek üzerindeki 'faiz indirin' baskısını artırma ihtimali yüksek.

FAİZ İNDİRİMİ EYLÜL'DE BİLE ZORLAŞIR

Merkez Bankası yönetimi, savaşın başlamasıyla birlikte yüzde 40 olarak uygulamaya başladığı fonlama faizini, hala yüzde 37'lik politika faiz oranına indiremedi. Bu ayki toplantıda, 'fonlama faizini indirmeye başlayabileceğini' anons etmesi bekleniyor. Son savaşla ilgili gelişmeler ve enflasyon eğilimi, buna izin vermese de Merkez Bankası'nın başka çaresi kalmamış gözüküyor.

Ağustos ayında toplantı olmadığı için, Merkez'in politika faizini ise ancak Eylül'de indirme ihtimali var. Ancak küresel gelişmeler iyi gitmediği, enflasyonda beklenen düşüş sağlanamadığı takdirde, 'Eylül'de bile politika faizinde indirim tehliye girebilir' diyebiliriz.

Tüm bunlarla birlikte, iktidarın CHP'li belediyelere dönük yargı baskısının devam ettiğini, son olarak Çankaya Belediye Başkanı'nın gözaltına alınmasıyla gördük. Bununla birlikte Özgür Özel ve arkadaşlarının dokunulmazlığının kaldırılması, ardından gözaltına alınacakları konusunda spekülasyonların hız kazandığı da ortada. Dolayısıyla küresel gelişmeler ve içerideki ekonomik sıkıntılara, siyasi çatışma havasının eklenebileceğini söylenilebilir.

Bakan Şimşek'in Temmuz ve Ağustos aylarında enflasyonda, belirgin bir yıllık düşüş sağlayamaması, faizlerin yeterince indirilememesi, AKP içindeki ekonomiye ilişkin rahatsızlıkları da büyütecektir.

İki aylık sıcak yaz dönemi, belirsizliği artırıp, hesap yapmayı iyice güçleştiren siyasi ve ekonomik gelişmelerle yaşanacak.

Geçmiş yıllarda köylülerin ortaklaşa yaylaya çıkabildiğini, ancak son 3-5 yıldır mera komisyonu veya muhtarlar eliyle parsellerin ayrıldığını ifade eden Kanar, bu yıl öz köylerinin yaylasının ellerinden alındığını iddia etti. Çaresiz kaldıklarını belirten kadın üretici, sorunun çözülmemesi durumunda binlerce hayvanla eylem yapma noktasına geldiklerini vurguladı.

"Yayla Komple Kar Altında, Ulaşım Yok"

Eşinin daha yeni yayla bölgesine giderek durumu yerinde fotoğrafladığını belirten Meral Kanar, "Yaylamız komple kar altında. O yolun açılması, karların erimesi temmuzun sonunu bulur. 20 gün için ben niye yaylaya gideyim? Bize verilen yer ulaşımı olmayan, ancak helikopterle gidilebilen Göldere ve Ayvaz Vadisi. Benim 3 bin sütlü malım var, bu şartlarda oraya nasıl götüreyim?" diyerek tepkisini dile getirdi.

Boş kalan diğer yaylaların kapasitesinin kendi sürüsünü de rahatlıkla kaldırabileceğini vurgulayan üretici Kanar, yerli diğer üreticilerin kendisini yaylaya kabul etmediğini söyledi. Kanar, "Kapasite 6 bin koyunluk ama yukarıdaki sürü sayısı 3 bini bulmuyor. Benim malım gitse kapasite ancak dolacak ama beni yukarı bırakmıyorlar. Bize bir çare bulsunlar. Bulmuyorlarsa da en son malımızı yükleyip valiliğin önüne mi dökelim, il tarımın önüne mi dökelim? Onu yapacağız en son" dedi.

"Günde 250 Koyunum Hastalanıyor, Mallarım Telef Oluyor"

Sıcaklar ve susuzluk yüzünden hayvanların her gün zayiat verdiğini ve merada dramatik bir tablo yaşandığını belirten Meral Kanar, yaşadığı kaybın büyüklüğünü şu sözlerle aktardı: "Günlük 250 koyunum sıcaktan ve hastalıktan zerke (sarılık hastalığı) düşüyor. Bir ay içinde 30-40 malım telef oldu. İnanmayan varsa kepçe çağıralım, gömdüğümüz hayvanları topraktan çıkartıp gösterelim. Mağduriyetin en büyüğünü yaşıyorum."

Besici kadının yanında çoban olarak görev yapan Necmettin Seyit de hayvanların ot ve su olmadığı için merada mahsur kaldığını doğruladı. Çoban Seyit, "24 saatte iki saat bile koyun durmuyor. Ot yok, su yok, hayvanlar telef oluyor. Bütün yetkililer sesimizi duysun. Biz köyde sıkışıp kaldık, her gün hayvanımız ölüyor. Yaylaya gitmek istiyoruz, burada kalmak istemiyoruz" diyerek yardım çağrısında bulundu.

"Bu Üretici Aylık 750 Bin TL Çoban Maaşı Ödüyor"

Yaşanan krize destek vermek amacıyla açıklamalarda bulunan Mercan Vadisi Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı İbrahim Aslan, devletin bölgedeki üreticiye acilen el uzatması gerektiğini söyledi. Üreticinin üzerindeki ağır mali yüke dikkat çeken Aslan, lojistik ve altyapı eksikliğinin üretimi baltaladığını belirtti.

Dernek Başkanı Aslan, üreticinin yaşadığı zararı şu mali verilerle gözler önüne serdi: "Temmuz ayına geldik, dağda hâlâ yol açılmamış. Üreticiler kendi imkanlarıyla yolları açmaya çalışıyor. Hayvanlar sıcaktan sütten kesildi; bin 500 koyundan yaklaşık 350 kilo peynir alınması gerekirken bu oran 120 kiloya kadar düştü. Yazık, günah. Bu üretici, 5 tane çobana aylık 140-150 bin liradan toplamda 750 bin TL maaş ödüyor. Bunun yeme, içme ve giyme masrafları da cabası. Sayın Valimiz bölgeyi geziyor, güzel hizmetler yapıyor; ricamız buradaki feryadı da duymasıdır."

Sektör temsilcilerinden alınan son bilgilere göre, küresel piyasalardaki bu önlenemeyen artışın ardından motorin grubuna bu gece yarısından (cuma) geçerli olmak üzere tam 3,08 TL'lik dev bir zam yapılması bekleniyor. Enerji piyasası kaynakları, uluslararası tonaj fiyatlarındaki artış nedeniyle bu devasa tutarın pompaya doğrudan yansıyacağını kesin bir dille ifade ediyor.

"Bir Haftada Üçüncü Zam!"

Sektörün önde gelen kaynakları, akaryakıt piyasasında daha önce benzeri az görülmüş bir haftalık tabloya dikkat çekiyor. Yapılacak bu son artışın, sadece bir haftalık kısa bir süre içinde motorine gelen üçüncü zam olacağı belirtiliyor.

Piyasa uzmanları süreci şu sözlerle özetliyor: "Motorin fiyatlarında durdurulamaz bir grafik var. Salı gününden geçerli olmak üzere 1 TL 31 kuruş, çarşamba günü ise 76 kuruş zam yapılmıştı. Bu gece yarısı devreye girecek olan 3,08 TL'lik artışla birlikte, sadece tek bir hafta içinde motorine yapılan toplam zam tutarı 5 TL 15 kuruşu bulmuş olacak."

"Brent Petrol 78 Dolara Dayandı"

Krizin arkasında yatan küresel nedenlerin başında, ABD ile İran arasındaki kırılgan ateşkesin tamamen sona ermesi ve Orta Doğu'daki askeri hareketlilik yer alıyor. Aynı zamanda Rusya'nın dizel ihracatını yasaklama kararı, küresel tedarik zincirinde büyük bir panik yarattı.

Bu çifte kriz dalgasıyla birlikte, daha birkaç gün öncesine kadar 72-73 dolar düzeyinde seyreden Brent petrolün varil fiyatı hızla yükselerek 77-78 dolar bandına dek tırmandı. Küresel piyasalarda motorinin metrik ton fiyatında yaşanan artış ise 100 dolar sınırını aşarak rekor tazeledi.

Araç sahiplerinin gözü kulağı diğer akaryakıt ürünlerine çevrilirken, sektör kaynakları sevindirici tek bir detay paylaştı. Yapılan değerlendirmelere göre, benzinin tonaj fiyatlarında şu aşamada bir hareketlilik olmadığı ve benzin grubunda herhangi bir zam beklentisinin bulunmadığı öğrenildi.

Petrol fiyatlarındaki bu sert düşüş, sürücülerde gerek benzine gerekse de motorine büyük bir indirim beklentisi oluşturmuştu. Nitekim ateşkesin ilan edildiği ilk günlerde motorine peş peşe indirimler yapılmış, benzin fiyatları da bir miktar geri çekilmişti. Ancak uluslararası piyasalarda işler tersine döndü ve indirim sevinci oldukça kısa sürdü.

Küresel piyasalarda benzin ve motorinin metrik ton fiyatları, petrol fiyatlarından bağımsız olarak yukarı yönlü hareketliliğini sürdürdü. Ürün fiyatlarındaki bu gizli yükseliş, Türkiye'de yeni bir zam dalgasını tetikledi. Geçen hafta perşembe günü benzine yapılan 55 kuruşluk zammın ardından, akaryakıt fiyatları yeni haftaya da yine zam haberiyle uyandı. Motorin fiyatlarına bugün itibarıyla geçerli olmak üzere 1 TL 31 kuruşluk dev bir artış yansıtıldı.

"Bu Gece Yarısı Bir Zam Daha Yapılacak"

Sürücüler henüz bu zammın şokunu atlatamamışken, akaryakıt sektöründen çok daha çarpıcı bir son dakika haberi geldi. Sektör temsilcileri, motorine çarşamba gününden (bu gece yarısı) geçerli olmak üzere yeni bir zammın daha yolda olduğunu kesin bir dille ifade etti.

"Pompaya Yansıması Beklenen Tutar 76 Kuruş Düzeyinde"

Yapılan açıklamalarda, "Pompaya yansıması beklenen tutar, 76 kuruş düzeyinde bulunuyor. Benzin fiyatlarının ise önümüzdeki birkaç gün içinde değişmesi söz konusu değil" ifadelerine yer verildi. Bu gece yarısı tabelalara yansıyacak olan 76 kuruşluk yeni artışla birlikte, motorin fiyatları üst üste ikinci kez yükselmiş olacak ve petrol fiyatlarındaki düşüşün etkisi tamamen silinecek.

Haziran ayı enflasyon rakamı yüzde 1'in altında gelince, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 'dezenflasyon süreci yeniden başladı' iddiasında bulundu. Halbuki iktisatçılar, yerli ve yabancı analistler, enflasyondaki düşüşün devam edeceği konusunda ciddi endişeler taşıyorlar.

İlk 6 aylık enflasyon rakamı belli olduktan sonra, emekli ve memura yapılan zam oranları kesinleşti, otomatik vergi zamlarıyla ilgili kararlar alındı. Tüm bunların hepsine birden bakılınca; Bakan Şimşek'in 2026 yılı sonunda enflasyon oranını yüzde 30'un altına indirebilmek için elinden geleni yapacağı anlaşılıyor. Bu amaçla böyle bir iddiada bulunarak, beklentileri de iyileştirmeye çalışıyor.

Haziran enflasyon rakamı 0,99 ile yüzde 1'in hemen altında geldi. Bunun üzerine açıklama yapan Bakan Şimşek, İran savaşı nedeniyle artan enerji fiyatlarında geri dönüşün başladığını, bu nedenle 'ara verilen dezenflasyon sürecinin de yeniden başladığını' söyledi. Halbuki Mayıs sonundaki yüzde 32,6'lık yıllık oran, Haziran sonunda ancak yüzde 32,1 düzeyine indi.

Bu söylemden yola çıkarak, bundan sonraki süreçte de yıllık enflasyonda başlayan düşüşün devam edeceği beklentisi olduğunu anlıyoruz. Geçen yıl Temmuz-Ekim arası aylık fiyat artışlarına baktığımızda yıllık enflasyonda düşüşün devam etme ihtimali var. Ancak belki Ağustos, büyük ihtimalle de Eylül ayı sonunda, ancak yüzde 30'un altına inilmiş olabilir. Geçen yıl sonundaki iki ayda, düşük enflasyon rakamları gördüğümüz hatırlandığında ise 2026 sonunda yıllık enflasyonda yeniden, küçük de olsa artış ihtimali bulunduğunu da dikkate almak gerekiyor.

SICAK PARA YENİDEN...

2026'nın ilk aylarındaki, yüksek enflasyon oranlara bakacak olursak da 2027 yılının ilk aylarında da yıllık enflasyonun yeniden düşme ihtimali bulunuyor. Ancak Temmuz'da vazgeçilen otomatik akaryakıt ve tütün ürünleri zamları için yıl sonunda nasıl bir karar alınacak, belli değil. Ayrıca elektrik, doğal gaz gibi temel kamu ürünlerinde zam kararlarının nasıl olacağı da bilinmiyor. O nedenle Şimşek'in gelecek yıl ortasında yıllık enflasyonu yüzde 25 veya altına indirme umudu olabilir ama bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği şimdilik meçhul.

Özet olarak, 'seçim için belirlenecek takvime bağlı olarak, enflasyondaki inişli çıkışlı seyrin devam edeceğini' söylemek, daha rasyonel bir tahmin olabilir. Seçim öncesi yapılacak çalışan ve emekli zamlarının oranı, iç talepte canlanmanın ne zaman başlayacağı, kredilerdeki artışın nasıl seyredeceği ve ekonomide bahar havasının yeniden oluşturulup oluşturulamayacağının, seçim ekonomisiyle büyük ilgisi olacak.

Bakan Şimşek, 'enflasyonla mücadele yeniden başladı' dese de özellikle yabancı banka raporlarında enflasyondaki katılığın devam ettiği, üç aylık ortalamaların güven vermediği, gıda fiyatlarının normalleşmesiyle yeniden enflasyonda artış görülebileceği belirtiliyor. Yıl sonunda enflasyonun yüzde 30 veya biraz üzerinde olabileceğini tahmin eden yabancı bankalar, buna bağlı olarak da Merkez Bankası'nın faiz indiriminde temkinli davranacağı, belki yılın son çeyreğinde küçük düşüşler yaşanabileceği görüşündeler.

FAİZ İNDİRİMİNİN ZAMANLAMASI

'Yüksek faiz bir süre daha devam edecek' beklentisiyle sıcak para girişi geçtiğimiz hafta yeniden canlandı, rezervlerin altındaki yükselişin de etkisiyle canlandığı görüldü. Yabancılar birkaç ay daha yüzde 37'lik faiz korunacak beklentisiyle, sıcak para getirip karlarını maksimize etmeye çalışıyorlar.

Bakan Şimşek ise bir yandan rezerv biriktirmek için yabancıların beklentisini kullanırken, öte yandan üretim sektöründen gelen şikayetleri dengeleyip, siyasi otoritenin gönlünü almaya çalışıyor. Bu nedenle turizm başta, bazı sektörlere istihdam desteği vermeyi kabul edip, sübvansiyonlu sektör ve KOBİ kredilerini artırarak şikayetleri azaltmaya çalışıyor.

Buna karşılık, açlık sınırı 35 bin 550 TL'yi aşmasına rağmen, 28 bin TL'de kalan asgari ücret artırılmadı, emekli ve memur maaşlarına zorunlu yasal oran zamlarıyla yetinildi. Asgari emekli maaşının, yeni zamla ancak 23 bin 550 TL'ye çıktığı göz önüne alındığında, 'Şimşek'in, çalışan ve emekliler dışındaki tüm kesimleri rahatlatmaya çalıştığını' söyleyebiliriz.

Ekonomi yönetiminin, Temmuz başında aldığı kararlar, 'sadece sermaye kesimini gözeten bir iktidar anlayışının varlığını' bir kez daha ispatladı. İktidarın tercihleri nedeniyle yoksullaşma artarken, artan siyasi baskıların da etkisiyle, toplumsal haraketliliğin artması kaçınılmaz gözüküyor.

Ekonomi başta, hemen her alanda kapsamlı bir değişim ihtiyacının giderek büyüdüğü çok açıkça gözüküyor. Böylesine bir ortamda enflasyonla mücadelenin başarıya ulaşması da bir hayli zor olacak.

Geniş güvenlik önlemleri altında gerçekleştirilen protesto gösterisinde, basın açıklaması öncesinde DİSK Devrimci Emekliler Sendikası Merkez Yürütme Kurulu (MYK) Üyesi Ercan Çınarlı söz aldı. Alandaki kalabalığın öfkeli sloganları eşliğinde konuşan Çınarlı, TÜİK'in çarşı-pazar gerçekliğinden uzak rakamlarıyla emeklinin alın terinin bir kez daha gaspedildiğini savundu. Hazırlanan ortak basın açıklaması metnini ise DİSK Devrimci Emekliler Sendikası Ege Bölge Baştemsilcisi Hüseyin Özkaynak okuyarak, yağma ve talan düzenine karşı isyan bayrağını açtıklarını belirtti.

"Emeklileri Açlık Sınırı Altında Değil, Ölüm Sınırı Altında Bıraktınız"

Temmuz ayı maaş zamlarına kaynak gösterilen enflasyon hesaplamalarını sert bir dille eleştiren MYK Üyesi Ercan Çınarlı, açlık ve yoksulluk sınırının geldiği noktayı rakamlarla gözler önüne serdi. Emekliye reva görülen sefalet ücretini kabul etmeyeceklerini vurgulayan Çınarlı, meydanı inleten konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"Yapacakları 17,2'lik zammı asla kabul etmiyoruz. Hepimiz biliyoruz ki, emekliler çok zor durumda. Emekliler, insanca yaşamak isterken dalga geçer gibi bir önceki yıla nazaran yüzde 30 aşağıya düşürüyorlar. Yıllık enflasyon yüzde 33, açlık sınırı 36 bin lira. Bekar birinin aylık geçimi 46 bin lira. Ev kiraları 20, 30, 40 bin lirayken emeklilere sizler 20 bin lirayı, 22 bin lirayı reva görüyorsanız, emekliyi tanımıyorsanız; emekliler de çiftçiler de memurlar da gençler de kadınlar da tek adam iktidarını, Cumhur İttifakı'nı tanımıyor."

"Emeklilerin Aylıklarının Dörtte Birini Yok Ettiniz"

Vatandaşların çalışma hayatı boyunca devlete güvenerek prim ödediğini ancak yaşlılığında büyük bir hüsranla karşılaştığını belirten Çınarlı, sosyal güvenlik fonlarının eritildiğini iddia etti. İktidarın yönetim anlayışını hedef alan Çınarlı, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Emekliler 30 yıl çalıştılar. 30 yıl çalışırken almış olduğu aylıkların dörtte birini emaneten devlete bıraktılar. Dediler ki; emekli olduğumuz zaman çoluğumuzla, çocuğumuzla insanca yaşayabileceğimiz geçimimizi, size emanet ettiğimiz paralarla sağlayacağız. Siz ne yaptınız? Fonları yok ettiniz. Emeklilerin, aylıklarının dörtte birini yok ettiniz ve emeklileri açlık sınırı altında değil, ölüm sınırı altında bıraktınız."

"Önümüzdeki İlk Genel Seçimde Biz Sana Kırmızı Kart Göstereceğiz"

Yerel seçimlerde verdikleri mesajın iktidar tarafından doğru okunmadığını belirten sendika lideri, sandık uyarısında bulundu. Emeklilerin, toplumsal muhalefetin en dinamik ve en kararlı bileşeni olduğunu hatırlatan Ercan Çınarlı, siyasi iklimin tamamen değişeceğini vurguladı:

"Önümüze konulacak sandıkta Cumhur İttifakı'nı ikinci parti yapacağız ve yeneceğiz. 31 Mart'ta emekliler, çiftçiler, gençler, kadınlar kıvranırken yerel seçimlerde özellikle emeklilerin yüzde 65'i AKP iktidarına, tek adam iktidarına sarı kart gösterdi. Dedi ki; bak biz emekliler olarak muhalefetteyiz. Ancak önümüzdeki ilk genel seçimde biz sana kırmızı kart göstereceğiz."

"Sadaka Düzeyindeki Maaş Artıklarını Vermeden Aldılar"

Sendika adına hazırlanan basın metnini okuyan Ege Bölge Baştemsilcisi Hüseyin Özkaynak ise temmuz ayı maaşları henüz ceplere girmeden iğneden ipliğe her şeye yağmur gibi zam geldiğini söyledi. İktidarın sadaka verir gibi bir yaklaşım içinde olduğunu dile getiren Özkaynak, "Bir 6 ayı yine geride bırakarak ve Temmuz ayının bu sıcağında bizleri meydanlara inmek zorunda bırakan iktidar, Temmuz ayı maaş zamlarını açıklamadan yağmur gibi gelen yeni zamlarla, bizlere reva görecekleri sadaka düzeyindeki maaş artıklarını vermeden aldılar" sözleriyle tepkisini dile getirdi.

"Torunlarından Kaçar Duruma Gelen Emekliler Yeter Artık Diyor"

Avrupa’daki emeklilerin yüksek refah içinde dünya genelinde tatil yaptığını, Türkiye'deki emeklilerin ise memleketine gidecek yol parasını dahi bulamadığını söyleyen Özkaynak, insani duyguların geçim telaşı altında ezildiğini belirtti. Milyonlarca emeklinin evine ekmek götürebilmek için çöpten atık toplamak ya da ilerleyen yaşlarına rağmen yeniden iş aramak zorunda kaldığını vurgulayan Özkaynak, mevcut acı tabloyu şu sözlerle özetledi:

"Kahvede bir bardak çay içecek, bir simit parası bile cebinde olmayan milyonlarca emekli kardeşimiz insan onurunun ayaklar altına alındığı bu yağma ve talan düzenine isyan etmektedir. Torunlarına harçlık veremeyeceği için onlardan kaçar duruma gelen emekliler, yeter artık, bu sefalete, aşağılamaya ve yok sayılmaya tahammülleri kalmamıştır. 2002 yılında emekli maaşları asgari ücretin bir buçuk katı iken, sermaye sınıfının temsilcisi AKP iktidarı çıkardığı 5510 sayılı yasa ile maaş hesaplama katsayısını yüzde 75'ten yüzde 35'lere kadar düşürerek emeklileri açlık sınırının altında yaşamaya mahkûm etmiştir. Umudunu kaybetme noktasına gelen emekliler, emekçiler ve yoksul halkımız bir an evvel erken seçim talebiyle akın akın meydanlara inmeye başladı. Cumhur İttifakı ve ona payandalık yapan sözde siyasetçilerin halka söyleyecek sözleri ve vaatleri kalmamıştır artık."

Endeks, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 17,76, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 32,11 oranında artış gösterdi. Açıklanan resmi verilere göre, ekonomi yönetiminin ve sosyal güvenlik sisteminin yakından takip ettiği 12 aylık ortalamada artış oranı ise yüzde 32,03 olarak hesaplandı. Bu kritik verilerin ardından, ocak ve haziran dönemini kapsayan 6 aylık enflasyon farkı hesaplamaları uygulamaya konulurken, memur ve emekli maaşlarına yapılacak net dokunuşlar için de resmi süreç başladı.

"12 Aylık Ortalama Yüzde 32,03 Oldu"

Haziran ayı enflasyonunun netleşmesiyle, milyonlarca çalışanın ve emeklinin cebini doğrudan etkileyecek olan yasal zam sınırı ile enflasyon farkı tavanı da resmiyet kazandı. Yıllık yüzde 32,11 seviyesine ulaşan tüketici fiyat endeksi, yeni dönemde maaşlara yapılacak enflasyon farkı refah payı eklemeleri öncesinde en net gösterge olarak masada yer alıyor.

Haziran ayında TÜFE, bir önceki aya göre yüzde 0,99 oranında sınırlı bir yükseliş kaydetti. Bu rakamla birlikte, enflasyondaki aylık artış trendinin seyri de yılın ikinci yarısı öncesinde net bir sinyal vermiş oldu.

"Yıllık Artış Yüzde 32,11 Seviyesinde"

Açıklanan verilerin detaylarında, endeksin uzun vadeli değişimleri de dikkat çekici rakamları ortaya koydu. Tüketici fiyatları, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 17,76 oranında bir artış gösterdi.

Enflasyonun yıllık karnesi incelendiğinde ise TÜFE'nin, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 32,11 oranında yükseldiği görüldü. Piyasaların yakından takip ettiği bir diğer gösterge olan 12 aylık ortalamalara göre artış oranı ise yüzde 32,03 olarak hesaplandı.

MTSO Başkanı, depremin üzerinden geçen üç yılı aşkın süreye rağmen binlerce esnafın hâlâ geçici alanlarda hayata tutunmaya çalıştığını anımsattı. Şehirde kalarak üretime omuz veren iş dünyasının son günlerde konteyner iş yerlerine gönderilen tahliye tebligatlarıyla sarsıldığını belirten Sadıkoğlu, yetkililerden esnafa nefes aldıracak bir ek süre hamlesi beklediklerini ifade etti.

Kalıcı ticari alanların inşasının şehre umut verdiğini ancak yapılar tamamlanmadan esnafın sokağa atılmaması gerektiğini savunan Sadıkoğlu, "İş yeri teslim edilmeyen esnafımız nereye gidecek? Kiraya çıkmak istese kira bedelleri çok yüksek. Depremde her şeyini kaybeden bir işletmenin bugün bu fahiş kira yükü altında ticaret yapmasını beklemek kesinlikle gerçekçi değildir" diyerek acı tabloyu özetledi.

"Konteynerler İçin Ek Süre İstiyoruz"

Kira krizinin çözümü ve istihdamın korunması için kamu kurumlarının acilen yeni adımlar atması gerektiğini belirten Sadıkoğlu, Malatya Valiliği başta olmak üzere ilgili tüm kurumlara net bir çağrıda bulundu. Hak sahiplerine kalıcı dükkanların anahtarları verilmeden geçici alanların boşaltılmasının şehre ticari bir darbe vuracağını ekledi.

Sorunun çözümü noktasında ısrarcı olacaklarını aktaran Sadıkoğlu, "İş yerleri tam anlamıyla teslim edilmeden konteynerlerin boşaltılması, zaten zor durumda olan esnafımız için yeni ve geri dönülemez mağduriyetler doğuracaktır. Bu haklı gerekçeyle konteynerlerin tahliyesi için acil ek süre verilmesini talep ediyoruz" ifadelerini kullandı.

"Sanayi Siteleri ve Elektrik Kesintileri"

Toplantının tek gündem maddesi konteyner tahliyeleri de değildi; yıkım ve dönüşüm sürecinin devam ettiği sanayi sitelerinde çarkları döndürmeye çalışan işletmelerin yaşadığı altyapı sıkıntıları da yüksek sesle dile getirildi. Son dönemde Malatya genelinde artış gösteren plansız elektrik kesintilerinin üretime ağır darbeler vurduğunu belirten Sadıkoğlu, sanayicinin bu haklı isyanını doğrudan yetkililere iletti.

Malatya Ticaret ve Sanayi Odası'nın, kent ekonomisinin omurgasını oluşturan üyelerinin haklarını korumak adına Ankara ve yerel yönetimler nezdindeki bürokratik temaslarını kararlılıkla sürdüreceği bildirildi.

Savaş riski öncesi düzeylere kadar gerileyen Brent petrol, uluslararası piyasalarda halen 74 dolar seviyelerinden işlem görmeye devam ediyor. Ancak ham petroldeki bu geri çekilmeye rağmen, işlenmiş ürün piyasasında tam tersi bir rüzgar esiyor.

Uluslararası piyasalarda benzinin ve motorinin metrik ton fiyatlarında yaşanan ani ve sert yükselişler, yurt içindeki fiyat tarifelerini doğrudan tetikledi. Akaryakıt sektörü temsilcilerinden edinilen bilgilere göre, benzin grubunda bu gece yarısı itibarıyla 2,19 TL'lik bir maliyet artışı oluştu.

"Eşel Mobil Sistemi Devreye Giriyor"

Sürücüleri doğrudan ilgilendiren bu devasa artışın yükü, devletin vergi ayarlama mekanizmasıyla hafifletilecek. Sektör kaynakları, sistem gereği yapılacak ÖTV kesintisi sonrasında pompaya yansıyacak net zam tutarının 55 kuruş olacağını müjdeledi.

Böylece 2,19 liralık zammın geri kalan 1,64 liralık kısmı ÖTV matrahından karşılanarak vatandaşa doğrudan yansıtılmamış olacak. Akaryakıt fiyatlarındaki bu ÖTV hamlesi, bütçeler üzerindeki ani şok dalgasını büyük ölçüde frenleyecek.

"Motorinde Şu Aşamada Bir Artış Gündemimizde Değil"

Benzindeki bu hareketliliğin ardından gözler dizel araç sahiplerine çevrildi. Motorin fiyatlarında şu an için acil bir fiyat değişimi tablosunun bulunmadığı öğrenildi.

Konuya yakın kaynaklar piyasadaki son durumu değerlendirirken, motorin fiyatlarının da küresel piyasalarda yukarı yönlü bir grafik çizdiğini belirtti. Ancak yetkililer, şu aşamada motorin grubu için masada herhangi bir zam kararının veya artış takviminin bulunmadığını net bir dille ifade etti.

Hizmet Üretici Fiyat Endeksi (H-ÜFE), 2026 yılı Mayıs ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 5,23 oranında bir artış gösterdi. Bu yükselişle birlikte endeks, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 24,34 gibi yüksek bir seviyeye ulaştı. Yıllık bazda bakıldığında ise bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 38,37, on iki aylık ortalamalara göre ise yüzde 35,52 oranında yukarı yönlü bir grafik çizildi.

Hizmet sektörünün alt kalemleri incelendiğinde en büyük darbeyi ulaştırma ve taşımacılık kalemlerinin vurduğu görülüyor. Bir önceki yılın aynı ayına göre, ulaştırma ve depolama hizmetlerinde yüzde 41,27, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde ise yüzde 31,97 artış kaydedildi. Bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 38,63 yükseliş yaşanırken; gayrimenkul hizmetleri yüzde 32,85, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetler yüzde 42,60, idari ve destek hizmetleri ise yüzde 36,18 artış gösterdi.

"Ulaştırma ve Depolama Hizmetleri Aylık Arttı"

Maliyetlerin aylık bazdaki değişimleri de hizmet sektöründeki yangını gözler önüne serdi. Sadece bir ayda ulaştırma ve depolama hizmetlerinde yüzde 3,38, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde ise yüzde 4,27 oranında artış kaydedildi.

Endeksin diğer kalemlerinde de durum pek farklı olmadı. Bilgi ve iletişim hizmetleri yüzde 7,80, gayrimenkul hizmetleri yüzde 8,28, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetler yüzde 7,58, idari ve destek hizmetleri ise yüzde 6,73 artış göstererek cepleri zorlamaya devam etti.

Açıklanan verilere göre, 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı mayıs ayında bir önceki aya kıyasla 9 bin kişi artış gösterdi ve toplamda 2 milyon 883 bin kişi olarak kayıtlara geçti. İşsizlik oranı ise bir önceki aya göre değişim göstermeyerek yüzde 8,2 seviyesini korudu. Bu oran erkeklerde yüzde 7,0 olarak ölçülürken, kadınlarda ise yüzde 10,5 gibi yüksek bir seviyede tahmin edildi.

Mayıs ayında yüzleri güldüren gelişme ise istihdam cephesinde yaşandı. İstihdam edilenlerin sayısı bir önceki aya göre 285 bin kişi birden artarak 32 milyon 463 bin kişiye ulaştı. İstihdam oranı ise 0,4 puanlık bir yükselişle yüzde 48,5 oldu. İstihdam tablosunda erkeklerin oranı yüzde 66,1'i bulurken, kadın istihdam oranı yüzde 31,4 seviyesinde gerçekleşti. İşgücü de buna paralel olarak 293 bin kişi artarak 35 milyon 345 bin kişiye, işgücüne katılma oranı ise yüzde 52,8'e tırmandı.

"Genç Nüfusta İşsizlik Oranı Yüzde 14,8 Oldu"

Ekonomistlerin ve uzmanların en çok dikkat çektiği alan olan 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfustaki işsizlik oranında ise ne yazık ki artış trendi devam etti. Genç işsizliği bir önceki aya göre 0,4 puan yükselerek yüzde 14,8'e ulaştı. Genç erkeklerde bu oran yüzde 11,2 iken, genç kadınlarda işsizlik oranının yüzde 21,8 gibi kritik bir seviyeye ulaşması dikkat çekti.

Öte yandan, istihdam edilenlerin mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi, mayıs ayında 0,2 saat artarak 42,4 saat olarak hesaplandı.

"Atıl İşgücü Oranı Yüzde 31,0 Seviyesine Çıktı"

Mayıs ayı raporunun en çok konuşulan ve endişe yaratan kısmı ise atıl işgücü oranındaki sert tırmanış oldu. Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan geniş tanımlı atıl işgücü oranı, bir önceki aya göre 0,9 puan artarak yüzde 31,0 seviyesine fırladı.

Raporun detaylarında, zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 20,2 olarak verilirken; işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı ise yüzde 20,5 olarak tahmin edildi. Bu veriler, iş gücü piyasasındaki yapısal sorunların ve arayışların devam ettiğini gözler önüne serdi.

Bu yükselişle birlikte ekonomik güven, piyasalara moral aşılayan bir ivme kazandı. Endeksin alt kalemlerine bakıldığında ise neredeyse tüm temel sektörlerde pozitif bir uyanışın başladığı net bir şekilde görülüyor.

"Tüketici Güveninde Yüzde 2,5'lik Sıçrama"

Haziran ayının en dikkat çeken büyümesi tüketici tarafında yaşandı. Bir önceki aya göre tüketici güven endeksi yüzde 2,5 oranında artarak 87,9 değerini aldı ve cebe yönelik algının iyileşmeye başladığı sinyalini verdi.

Ekonominin lokomotifi olan reel kesim (imalat sanayi) güven endeksi de rüzgarı arkasına aldı. Sektör, yüzde 1 oranındaki artışla haziran ayında 102 değerine ulaşarak güçlü duruşunu korudu.

"Hizmet ve Perakende Sektörü Yükselişini Sürdürdü"

Ticaret ve saha faaliyetlerindeki hareketlilik rakamlara da doğrudan yansıdı. Hizmet sektörü güven endeksi yüzde 1,4 oranında artış göstererek haziran ayını 110,5 değerini alarak kapattı.

Esnafın ve pazarın nabzını tutan perakende ticaret sektörü güven endeksinde de ibre yukarıyı gösterdi. Sektör güveni yüzde 0,3 oranında sınırlı ama pozitif bir artışla 112,8 değerine ulaştı.

"İnşaat Sektöründe Yüzde 1,1'lik Toparlanma"

Son dönemde en çok takip edilen alanlardan biri olan inşaat sektöründe de kıpırdanma başladı. İnşaat sektörü güven endeksi, haziran ayında yüzde 1,1 oranında artarak 83 değerini aldı.

TÜİK'in açıkladığı bu kapsamlı veriler, yaz ayının gelişiyle birlikte ekonominin tüm çarklarında genel bir toparlanma ve güven tazeleme eğiliminin hakim olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

"Bu Süreç Planlı Bir Adımdır"

Sürece ilişkin hayati değerlendirmelerde bulunan Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Zorlu, küresel ekonomik ve jeopolitik gelişmelerin finansal dayanıklılık açısından güçlü bilanço yapısını her zamankinden daha önemli hale getirdiğini belirtti.

Yaşanan makroekonomik dalgalanmalara dikkat çeken Zorlu, şu ifadeleri kullandı:

"Savaşlara bağlı emtia fiyat dalgalanmaları, tedarik zincirindeki aksamalar, ana ihracat pazarımız Avrupa'daki durgunluk ve Çinli firmaların Avrupa pazarındaki güçlü yayılımının belirleyici olduğu makroekonomik konjonktürde attığımız bu adım; finansal yükümlülüklerimizin vade yapısını nakit akışımız ile uyumlu hale getirerek, bilanço yapımızı daha sağlıklı bir zemine taşımayı hedefliyor. Bu süreç daha sağlıklı bir finansal yapı oluşturmak ve operasyonlarımızı daha da kuvvetlendirmek için atılmış planlı bir adımdır."

"Şirketlerimiz Bu Dalgalanmadan Güçlenerek Çıkacaktır"

Grup faaliyetlerinin bütüncül olarak dengeli bir portföye sahip olduğunu anlatan Ahmet Zorlu, özellikle enerji ve gayrimenkul sektöründeki güçlü performansın altını çizdi. Vestel'in küresel pazardaki rekabet gücünü teknoloji yatırımlarıyla koruduğunu ifade eden Zorlu, geleceğe yönelik vizyonunu şu sözlerle özetledi:

"Vestel tarafında faaliyetlerimizi sürdürürken, küresel pazardaki rekabet koşullarını yakından takip ediyor, verimlilik ve teknoloji yatırımlarıyla rekabet gücümüzü korumaya odaklanıyoruz. 28 yıl üst üste sektöründe ihracat şampiyonu olarak ülke ekonomimizin temel dayanağı olan ihracatta sağlam bir konumumuz bulunuyor. Türkiye'nin lojistik avantajı, mühendislik ve AR-GE gücü sayesinde, şirketlerimiz bugüne kadar olduğu gibi önümüzdeki süreçte de global ölçekte hissedilen bu konjonktürel dalgalanmadan güçlenerek çıkacaktır."

Verilere göre YD-ÜFE, mayısta bir önceki aya göre yüzde 1,71 artış gösterdi.

Endeks, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 17,30, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 34,16, on iki aylık ortalamalara göre ise yüzde 31,96 yükseldi.

“Yıllık Artışta Enerji Grubu Dikkat Çekti”

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimlerine bakıldığında en dikkat çekici artış enerji grubunda yaşandı.

Enerjide yıllık artış yüzde 104,38 olarak kaydedildi.

Aynı dönemde ara mallarında yüzde 31,50, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 33,73, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 36, sermaye mallarında ise yüzde 23,68 artış gerçekleşti.

Bu veriler, yurt dışına yönelik üretici fiyatlarında özellikle enerji kaynaklı maliyet baskısının öne çıktığını gösterdi.

“Madencilik ve Taş Ocakçılığında Yıllık Artış Yüzde 47,70”

Sanayinin iki ana sektöründe yıllık bazda en yüksek artış madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe görüldü.

Madencilik ve taş ocakçılığında yıllık artış yüzde 47,70 oldu.

İmalat sanayisinde ise yıllık artış yüzde 33,93 olarak gerçekleşti.

“Mayısta Aylık Artış Yüzde 1,71 Oldu”

YD-ÜFE, mayıs ayında aylık bazda da yükselişini sürdürdü.

Sanayinin iki ana sektörünün aylık değişimlerine göre, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 5,30, imalat sanayisinde ise yüzde 1,65 artış kaydedildi.

Ana sanayi gruplarında aylık bazda ara malları yüzde 3,48, dayanıklı tüketim malları yüzde 1,49, dayanıksız tüketim malları yüzde 2,20, sermaye malları ise yüzde 1,62 arttı.

“Enerji Grubunda Aylık Azalış Yaşandı”

Mayıs ayında aylık bazda tek düşüş enerji grubunda gerçekleşti.

Enerji grubunda aylık değişim yüzde 6,23 azalış olarak kayıtlara geçti.

Yıllık bazda en yüksek artışın enerji grubunda görülmesine rağmen, mayıs ayında aylık düşüş yaşanması verilerde dikkat çeken başlıklardan biri oldu.

YD-ÜFE verileri, yurt dışına yönelik üretim yapan sektörlerde maliyet ve fiyat hareketlerinin mayıs ayında da artış eğilimini koruduğunu ortaya koydu.

(ANKARA) - Bazı talepleri yerine getirilmesine rağmen özel sektördeki rahatsızlığın had safhaya ulaştığı görülüyor. Tavukçuluk sektörüne yapılan operasyon, tüm özel sektörün moralini bozdu ve 'üretim yapmanın cezalandırıldığı' algısı yarattı.

Tavuk üreticilerinin hepsine birden, yüksek fiyat belirledikleri gerekçesiyle yapılan operasyon, tüm özel sektörde tepki çekti. Adalet Bakanlığı açıklamasında, destekleri için teşekkür edildi ama diğer bakanlıkların, konudan haberdar olmadıklarını belirtip, bu durumu Cumhurbaşkanı'na ilettikleri öğrenildi.

İSO Başkanı Erdal Bahçıvan'ın sert açıklamaları oldu, kamuoyu önünde tepki göstermeyen TOBB yönetiminin ise yaratılan sıkıntıyı Cumhurbaşkanı'na ilettiği öğrenildi. Bunun yanında üreticilerden birinin ortağı olan AKP milletvekilinin kardeşinin de gözaltına alınmasıyla işlerin büyüdüğü gözlendi.

Kulislerde, tavuk şirketleri yöneticilerinin tepkiler üzerine hemen tahliye edilip, birkaç gün içinde denetçi kayyumların geri çekildiği, Adalet Bakanlığı'nın ise Cumhurbaşkanı tarafından ciddi biçimde uyarıldığı konuşuluyor.

Büyük tavuk üreticilerinin Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde, binlerce kümesçi ailelerle çalıştıkları, onlara sözleşmeli üretim yaptırdıkları, dolayısıyla bu operasyonun sanılandan çok daha geniş kesimleri mağdur ettiği söyleniyor. AKP yöneticilerinin, özellikle bu konunun üzerinde durup, sonradan öğrendikleri operasyona karşı çıktıkları belirtiliyor.

'SANAYİ CEZALANDIRILIYOR' TEPKİSİ

Özel sektörün tümü, şirketlere hepsine birden yapılan bu operasyona karşı 'üretimin ve sanayinin cezalandırıldığını' söylemeye başladı. Ancak bu operasyonun, özel sektör şirketlerinin bir süredir yaşadığı büyük ekonomik sıkıntıların üzerine gelmesinin tepkiyi büyüttüğünü de söylemek gerekiyor.

TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi toplantısında, geçen yıl yapılan yargı operasyonunun etkisiyle, genel küresel ekonomi üzerinde durularak, ekonomik sıkıntılara fazla değinilmedi, son operasyondan hiç söz edilmedi. Ancak özellikle Anadolu'dan gelen ekonomik şikayetlerin giderek arttığı bir gerçek. Oda başkanlarıyla konuştuğumuzda, özellikle finansman sıkıntılarının çok büyüyüp şirketlerin kapanmalarına neden olduğu, 3 yıldır uygulanan ekonomik programın başarısız olduğu ve biran önce üretimin canlandırılması için somut önlemler alınmasını istediklerine şahit olduk.

Küçük illerde dayanışmayla, bazı yerel şirketlere, özel yardımlar verilerek yüzdürülmeye çalışıldığı, ödemelerde sıkıntının başladığı konuşuluyor. Aslında batık kredilerin görünenden yüksek olduğu, bankaların kredileri yüzdürmeye çalıştıkları ancak taze bir kan gelmedikçe batıkların artacağı söyleniyor.

İşte bu nedenle, çıkan vergi borçlarının yeniden yapılandırılması örneğinde olduğu gibi, KOBİ'lerin bankalara kredi borçlarının yeniden yapılandırılmasına dönük yasal düzenlemeye de gerek duyulduğu konuşulmaya başladı.

FAİZ İNDİRİMİ BAŞLAYABİLİR

Özellikle küçük ve orta ölçekli şirketler zor durumda iken Merkez Bankası'nın bankaların kredi artışlarını iyice sınırlaması tepki çekmiş. Bu nedenle kredisini ödemek için bile yeni kredi alınamadığı belirtilerek, bu sıkılığa karşı çıkılıyor.

Şikayetler arttığı için, TOBB'un devreye soktuğu 25 milyar TL'lik nefes kredisi hacminin, biran önce artırılması isteniyor. TOBB'un baskıların büyümesi üzerine hacmi tek seferde 100 milyar TL'ye çıkarmak istediği, ancak ekonomi yönetiminin 'parasal dengeleri bozacağı' gerekçesiyle, hacmin küçük artışlarla, zaman içinde kademeli artırılmasını istediği belirtiliyor. Önümüzdeki günlerde bu konuda bir kararın verilmesi bekleniyor.

Baskıların artmasının da etkisiyle, Merkez Bankası'nın Temmuz'da faiz indirimine gitme ihtimali konuşulmaya başladı. Merkez'in önümüzdeki haftadan itibaren, yüzde 40 olan fonlama faiz oranını, repo ihaleleriyle 37'ye doğru çekmeye başlayabileceği belirtiliyor. Bu hareketin başlaması halinde Merkez Bankası'nın Temmuz toplantısında yüzde 37'lik politika faizinde indirim yapma ihtimali yükselecek. Temmuz'da indirim olmadığı takdirde, Ağustos'ta toplantı olmadığı için, faiz indirimi için Eylül ayının beklenmesi gerekecek.

Önümüzdeki birkaç ay içinde, enflasyon oranlarında geçen yıla kıyasla, düşük rakamlar çıkabileceği, yıllık enflasyonda küçük düşüşler yaşanabileceği tahmin ediliyor. Ancak özel sektörde, en iyi ihtimalle, yılsonu için yüzde 29-30 enflasyon oranı beklentisinin korunduğunu görüyoruz.

Ekonomide sıkıntılar, küresel havanın da etkisiyle, birkaç aylık bir rahatlama dönemine girebilir. Ancak bunun yeterli olamayacağı, yılsonuna doğru havanın yeniden bozulacağını söyleyebiliriz. Her kesimden gelen şikayetler büyürken, çözüm için çok daha radikal adımlar gerektiği ise ortada.

"Bazen Kâr Bile Edemiyoruz"

İstanbul'da Michelin Rehberi'ne girmeyi başaran seçkin restoranlar bile artan maliyetler karşısında kârlılıklarını korumakta zorlanıyor. Vegan restoran Telezzüz'ün şefi Bahtiyar Büyükduman, "Herkes stres altında. Enflasyonun yanı sıra İran'daki savaş ve bölgesel istikrarsızlık da turizmi olumsuz etkiliyor" sözleriyle durumu özetledi.

Seraf Vadi restoranının şefi Doğan Yıldırım ise gıda, maaş ve ulaşım maliyetlerindeki durdurulamaz artışa dikkat çekti. Yıldırım, "Her geçen gün daha zor hale geliyor. Bazen kâr bile edemiyoruz" diyerek lüks segmentteki daralmayı gözler önüne serdi.

"Müşteri Kaybetmemek İçin Zararına Satış"

Gıda fiyatlarındaki fahiş artış, mahalle lokantalarını da köşeye sıkıştırmış durumda. İstanbul Fatih'teki Yüksel Lokantası'nın sahibi Murat Yüksel, maliyeti 180 lirayı bulan bir menüyü müşteri kaçırmamak adına 160 liraya satmak zorunda kaldığını belirtti.

Aynı menünün sadece 18 ay önce 70 lira olduğunu hatırlatan esnafın durumu, gıda fiyatlarındaki tırmanışın boyutunu net şekilde gösteriyor. Tarlada ise domates üreticisi Semih Töre, yakıt ve gübre maliyetlerinin %40 arttığını ancak ürün satış fiyatının yalnızca %20 yükseldiğini söyleyerek yeni hasat dönemi için "Bu büyük bir kumar" dedi.

"Savaş Türkiye'nin Kırılgan Ekonomisi Üzerindeki Baskıyı Artırdı"

Financial Times, Türkiye ekonomisinin İran ile yaşanan çatışma sürecinden önce de kırılgan olduğunu, patlak veren savaşın ise turizm gelirleri, iş dünyasının güveni ve genel maliyetler üzerindeki baskıyı iyice tırmandırdığını yazdı. %35'lik gıda enflasyonuyla Türkiye, dünyada gıda fiyatlarının en çok arttığı ilk 4 ülkeden biri oldu.

"Restoranlar ve Kafeler Bu Yüzden Dolup Taşıyor"

Yüksek enflasyon, Türk tüketicisinin harcama alışkanlıklarını da kökten değiştirdi. Eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez, insanların artık ev veya araba gibi büyük varlıkları satın alamadığı için bütçelerini daha küçük ölçekli lükslere kaydırdığını belirtti.

Eğilmez, "Bu nedenle restoranlar ve kafeler dolup taşıyor, pahalı cep telefonları hızla satılıyor ve markalı kozmetik ürünlere talep devam ediyor" değerlendirmesinde bulundu. eski Fed ekonomisti Selva Demiralp ise gıda fiyatlarının dar gelirli ülkelerde enflasyon beklentilerini bozduğunu ve bunun da enflasyonla mücadeleyi kilitlediğini vurguladı.

TÜİK, Nisan 2026 dönemine ilişkin Kümes Hayvancılığı Üretimi istatistiklerini açıkladı. Buna göre, nisan ayında tavuk yumurtası üretimi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 18,9 artarak 1 milyar 844 milyon 973 bin adet olarak gerçekleşti. Tavuk eti üretimi aynı dönemde yüzde 0,5 azalarak 236 bin 310 ton olurken, kesilen tavuk sayısı da yüzde 0,2 düşüşle 127 milyon 357 bin adet olarak kaydedildi.

Ocak-nisan dönemini kapsayan dört aylık süreçte ise tavuk yumurtası üretimi bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 17,3 artarak 7 milyar 488 milyon 479 bin adede yükseldi. Aynı dönemde kesilen tavuk sayısı yüzde 3,1 artışla 504 milyon 197 bin adede çıkarken, tavuk eti üretimi yüzde 1,6 artarak 934 bin 960 ton oldu.

TAVUK ETİ ÜRETİMİ AYLIK BAZDA ARTTI

TÜİK verilerine göre, tavuk eti üretimi aylık bazda yükseldi. Mart ayında 232 bin 63 ton olan tavuk eti üretimi, nisan ayında yüzde 1,8 artarak 236 bin 310 ton olarak gerçekleşti. Tavuk yumurtası üretiminde ise aylık bazda düşüş görüldü. Bir önceki ay 1 milyar 920 milyon 705 bin adet olan tavuk yumurtası üretimi, nisan ayında yüzde 3,9 azalarak 1 milyar 844 milyon 973 bin adet oldu.

TCMB Başkanı Fatih Karahan başkanlığında yapılan yılın dördüncü toplantısında, gecelik vadede borç verme faiz oranı yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranı ise yüzde 35,5’te sabit bırakıldı.

“Enflasyonun Ana Eğilimi Mayıs Ayında Bir Miktar Geriledi”

Merkez Bankası açıklamasında, yılın ilk aylarında yükseliş gösteren enflasyonun ana eğiliminde mayıs ayında bir miktar gerileme yaşandığı belirtildi.

Açıklamada, nisan ayında enerji fiyatlarının da etkisiyle artan enflasyonun ardından mayıs ayında sınırlı bir iyileşme görüldüğü ifade edildi. Ancak enerji fiyatlarındaki oynaklığın devam ettiği vurgulandı.

TCMB, jeopolitik gelişmelerin yarattığı belirsizliklerin enerji fiyatları üzerindeki etkisinin sürdüğünü bildirdi. Bu nedenle enerji fiyatlarında yüksek seyrin ve oynaklığın devam ettiği kaydedildi.

“İç Talepteki Zayıf Seyir Sürüyor”

Kurul açıklamasında ekonomik faaliyete ilişkin değerlendirmelere de yer verildi. İlk çeyrek verilerinin, ekonomik faaliyetteki yavaşlamanın sürdüğüne işaret ettiği aktarıldı.

Öncü verilerin de iç talepteki zayıf görünümün devam ettiğini gösterdiği belirtildi. TCMB, jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalı üzerinden enflasyon görünümüne etkilerinin yakından takip edildiğini açıkladı.

Bu değerlendirme, Merkez Bankası’nın kararlarını yalnızca mevcut enflasyon verilerine göre değil, beklentiler ve riskler üzerinden de şekillendirdiğini ortaya koydu.

“Sıkı Para Politikası Duruşu Dezenflasyon Sürecini Güçlendirecektir”

TCMB açıklamasında, politika faizine ilişkin adımların enflasyon gerçekleşmeleri, enflasyonun ana eğilimi ve beklentiler dikkate alınarak belirleneceği ifade edildi.

Açıklamada şu değerlendirme öne çıktı:

“Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir.”

Kurul, para politikası kararlarının enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaya devam edeceğini bildirdi.

“Yukarı Yönlü Risklere Karşı İhtiyatlı Duruş”

Merkez Bankası, enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması halinde para politikası duruşunun sıkılaştırılacağını duyurdu.

Kurul, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu koruduğunu vurguladı. Bu mesaj, önümüzdeki dönemde faiz kararlarında veri odaklı yaklaşımın belirleyici olacağını gösterdi.

TCMB’nin açıklamasında, fiyat istikrarı hedefinin para politikası kararlarının merkezinde olmaya devam edeceği belirtildi.

“Likidite Yönetimi Araçları Etkili Şekilde Kullanılacak”

Açıklamada kredi ve mevduat piyasalarına yönelik mesajlar da dikkat çekti. TCMB, bu alanlarda öngörülenin dışında gelişmeler yaşanması halinde parasal aktarım mekanizmasının ilave makroihtiyati adımlarla destekleneceğini bildirdi.

Likidite koşullarının yakından izlenmeye devam edileceği vurgulandı. Merkez Bankası, likidite yönetimi araçlarının etkili şekilde kullanılmaya devam edeceğini açıkladı.

Kurul, politika kararlarının enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleneceğini kaydetti.

“Kararlar Veri Odaklı ve Şeffaf Alınacak”

TCMB, karar alma sürecinde öngörülebilirlik, veri odaklılık ve şeffaflık ilkelerinin korunacağını bildirdi.

Açıklamada, para politikası adımlarının enflasyon görünümü doğrultusunda şekilleneceği bir kez daha vurgulandı. Böylece Merkez Bankası, sıkı duruşun fiyat istikrarı sağlanana kadar devam edeceği mesajını verdi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yetkilileri, Güney Koreli enerji devi KEPCO'dan nükleer santral için birim fiyat ve buna bağlı yatırım modeli teklifini bekliyor. Seul yönetiminde yaşanan son kabine değişiklikleri nedeniyle sarkan bu dev teklifin, kısa süre içinde Ankara'ya sunulması öngörülüyor.

"Yap-İşlet Modeliyle Nükleer Santral İnşa Edilebilir"

Bakanlık kaynakları, Sinop'a kurulacak yeni santralin finansman yapısına dair önemli ipuçları verdi. Projenin, tıpkı Mersin-Akkuyu'da başarıyla uygulanan sistem gibi yap-işlet (Yİ) modeliyle hayata geçirilebileceği belirtildi.

Yetkililer sürece ilişkin, "Güney Kore'den bu konuda resmi teklifini bekliyoruz. Güney Kore'de, yönetimde bazı stratejik değişiklikler oldu. Bu dinamik süreç nedeniyle beklenen teklif şu ana dek resmi olarak sunulamadı ancak görüşmelerimiz kararlılıkla sürüyor" ifadelerini kullandı.

"Yatırım Tutarı 25-30 Milyar Dolar"

Sinop'a kurulması planlanan dev tesisin teknik detayları ve mali tablosu da netleşti. Her biri bin 140 megavat güce sahip toplam dört adet reaktörden oluşacak santralin, toplam kurulu gücü 4 bin 560 megavat olacak. Dev projenin toplam yatırım tutarının ise 25 ila 30 milyar dolar arasında değişmesi bekleniyor.

KEPCO ile masada el sıkışılması durumunda, üretilecek elektrik için Türkiye tarafından alım garantisi verilmesi planlanıyor. Bu doğrultuda taraflar arasında ödenecek birim elektrik fiyatı ve alım garantisinin süresi, müzakerelerin en kritik maddesini oluşturuyor.

"Mersin Akkuyu'da İlk Ünite İçin Geri Sayım"

Türkiye'nin nükleer enerjideki ilk göz ağrısı olan Mersin Akkuyu'da ise çalışmalar tüm hızıyla sürüyor. Rus devlet şirketi Rosatom tarafından inşa edilen ve her biri 1200 megavatlık 4 üniteden oluşan 4 bin 800 megavat gücündeki dev santralin ilk ünitesinde, bu yılın son çeyreğinde test sürecine başlanması hedefleniyor.

Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ), Akkuyu'da üretilen elektriği 12,35 dolar sentten satın alacak. 60 yıl işletme ömrü bulunan ve Rusların bazı parçaları yenilemesi şartıyla 20 yıl daha uzatılabilecek olan santralde, 15 yıl boyunca birinci ve ikinci ünitelerin yüzde 70'i, üçüncü ve dördüncü ünitelerin ise yüzde 30'u alım garantisi kapsamında yer alıyor.

"Trakya İçin Çinli Şirketlerle Görüşmeler Yapılıyor"

Türkiye'nin nükleer enerji vizyonu sadece Sinop ile de sınırlı kalmıyor. Enerji koridorunun üçüncü halkası için rotanın Trakya bölgesi olduğu bir kez daha teyit edildi.

Bakanlık kaynakları, üçüncü nükleer santral projesinde Çin'in öne çıktığını belirterek, "Bu konuda da arka planda yoğun görüşmeler yapılıyor. Trakya için Çinli şirketlerle temas halindeyiz. Süreç şu an için biraz yavaş işliyor; taraflar karşılıklı beklenti ve taleplerini diplomatik ve teknik görüşmeler yoluyla birbirine iletiyor" açıklamasında bulundu.