"Uçak Hangarları ve Radar Sistemleri Hedef Alındı"

Batı medyasında yer alan bilgilere göre saldırı, Suudi Arabistan'ın son günlerde Yemen'e gerçekleştirdiği hava operasyonlarına yanıt olarak yapıldı. Husi kaynakları; operasyonda uçak hangarları, radar sistemleri, pistler ve mühimmat depolarının tam isabetle vurulduğunu öne sürdü. Suudi yetkililer ise Hamis Muşayt ile birlikte hedef alınan üç güney kentinde kısa süreli acil durum uyarısı yayımladı.

"Bab el-Mendeb'de Perim Adası Ele Geçirildi"

Saha operasyonlarını genişleten Husiler, Kızıldeniz'in stratejik giriş noktası olan Bab el-Mendeb Boğazı'ndaki Perim Adası'nı kontrol altına aldı. Aynı gün Suudi Arabistan'ın doğu-batı petrol boru hattına düzenlenen ve Irak kaynaklı milislerin sorumlu tutulduğu saldırı sonucu boru hattı devre dışı kaldı. Arızanın giderilememesi halinde küresel petrol arzının yüzde 4'ünün piyasadan çekilebileceği belirtilirken, uydu görüntülerinde hat üzerindeki yangın hasarı net şekilde görüntülendi.

"Hürmüz Toplantısı Ertelendi"

Umman’ın arabuluculuğunda İran ve Körfez ülkeleri arasında Hürmüz Boğazı'nın seyrüsefere açılmasını görüşmek üzere planlanan kritik zirve ertelendi. Umman Dışişleri Bakanı Seyyid Bedr el-Busaidi erteleme gerekçesini "uzlaşı sağlanması" olarak açıklarken, İran tarafı erteleme talebinin Suudi Arabistan'dan geldiğini öne sürdü.

"77 Gemiye Ceza ve El Koyma Tehdidi"

Diplomatik kriz sürerken İran, Hürmüz Boğazı geçiş kurallarını ihlal ettiğini ileri sürdüğü 77 gemilik bir liste açıkladı. Tahran yönetimi, listedeki unsurlara gelecekteki geçişlerinde para cezası, alıkoyma veya el koyma gibi yaptırımlar uygulanabileceğini bildirdi.

"Trump Yönetimi İkilemde Kaldı"

Yemen'deki çatışmaların yeniden alevlenmesi Washington’da hareketliliğe yol açtı. Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın ABD’den askeri müdahale talep ettiği, ancak Trump yönetiminin savaşı yeni bir cepheye yaymamak adına bu talebe şimdilik olumsuz yanıt verdiği öğrenildi. ABD Başkanı Donald Trump, petrol fiyatlarındaki artışın ara seçimlerin ardından kontrol altına alınacağını ve fiyatların düşeceğini savundu.

İngiliz donanmasıyla bağlantılı Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), boğazdan geçiş sağlayan bir gemiden acil durum bildirimi aldıklarını ilan etti.

"Mürettebatın Durumu Henüz Bilinmiyor"

UKMTO tarafından yapılan resmi açıklamada, seyir halindeki gemiye tanımlanamayan bir mühimmatın isabet ettiği aktarıldı.

Yapılan bildirimde, "Mürettebatın durumu, hasarın boyutu ve çevresel etkiler henüz bilinmemektedir" ifadelerine yer verilirken, olayla ilgili geniş çaplı bir inceleme başlatıldığı kaydedildi.

"Bölgedeki Gemilere Şüpheli Durum Uyarısı"

Yaşanan olayın ardından deniz güvenlik kuruluşu, bölgede seyir halinde bulunan tüm gemiler için güvenlik seviyesini artırdı.

Açıklamada, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki unsurlara dikkatli seyretmeleri ve karşılaştıkları tüm şüpheli durumları vakit kaybetmeksizin UKMTO'ya bildirmeleri yönünde uyarıda bulunuldu.

İran Medyası: 1 Ölü, 3 Yaralı

Olayın yankıları sürerken İran devlet medyasından da kritik bir açıklama geldi. Erken saatlerde servis edilen haberlerde, İran'ın güney kıyıları açıklarında bir İran ticaret gemisinin hedef alındığı bildirildi.

Saldırı sonucu gemide bulunan 1 kişinin yaşamını yitirdiği, 3 kişinin ise yaralandığı aktarıldı. Bölgedeki gerginlik yakından takip ediliyor.

"Yüzde 100 Güvenlik Hiçbir Zaman Mümkün Olmayacak"

ABD'de gerçekleştirilen 11 Eylül 2001 terör saldırılarına atıfta bulunan Scholz, güvenlik politikalarının sınırlarına değindi. Bu tür saldırılara karşı mutlak korumanın imkansızlığına dikkat çeken eski Başbakan, "Yüzde 100 güvenliğin hiçbir zaman mümkün olmayacağını söylemek gerek. Ancak elimizden gelenin en iyisini yapmak zorundayız. Bunun için mümkün olan hiçbir şeyi gözden kaçırmadığımızdan her zaman emin olmalıyız" ifadelerini kullandı.

"Dünyanın Kabile Bölgelerine Bölünmesine Karşı Durmalıyız"

Dünya düzeni ve sınırların korunması gerektiğinin altını çizen Scholz, demokratik toplum kültürünün güvenliğin en temel unsurlarından biri olduğunu hatırlattı. Ülkelerin bloklaşmasına ve büyük güçlerin egemenlik alanları kurmasına karşı çıkan Scholz, mevcut uluslararası sınırların tartışmaya açılmaması gerektiğini savundu.

"Büyük Ülkelerin Küçük Komşuları Üzerinde Hakimiyet Kurması Kabul Edilemez"

Kalıcı barışın yolunun güç gösterilerinden geçmediğini vurgulayan Olaf Scholz, büyük devletlerin komşularına karşı yürüttüğü baskı politikalarını eleştirdi. Medeniyetler çatışmasına ve üstünlük kurma çabalarına tepki gösteren Scholz, "Bunun için hiçbir gerekçe ve hak yok. Küçük ülkelerin büyük komşuları karşısında kendilerini güvende hissedebilmesi, kalıcı barışın temel koşullarından biridir" değerlendirmesinde bulundu.

Ağustos başından bu yana yaklaşık yüzde 25 değer kazanan petrol fiyatlarındaki bu son tırmanış, altı aydır süren savaşın kalıcı biçimde sona ereceğine dair beklentilerin zayıflamasıyla doğrudan bağlantılı.

"Beş İran Petrol Tankeri Vurularak Batırıldı"

Yükselişi tetikleyen en sıcak gelişme, Hürmüz Boğazı ve çevresinde ABD ile İran arasındaki yeni karşılıklı misilleme dalgası oldu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran Devrim Muhafızları'nın bir ABD savaş gemisini iki kez balistik füzelerle hedef almasının ardından beş İran petrol tankerinin vurularak batırıldığını duyurdu.

CENTCOM, tankerlerden dördünün Umman Körfezi'nde, birinin ise İran'ın Harg Adası yakınlarında vurulduğunu duyurdu. Vurulan M/T Riesco adlı tankerin battığı anlara ait görüntüler yayımlanırken, operasyon öncesinde mürettebata gemileri terk etme talimatı verildiği aktarıldı.

"İki ABD Gemisi Ve Sekiz Petrol Tankeri Target Alındı"

İran Devrim Muhafızları ise misillemelere karşılık Hürmüz Boğazı'nda iki ABD gemisi ile sekiz petrol tankerini vurduğunu iddia etti. Ayrıca yasak bölgeden geçmeye çalışan 10 geminin daha hedef alındığı bildirildi. İran tarafı, Ürdün'deki El Ezrak Üssü'nde konuşlu ABD güçlerine füze saldırısı düzenlediğini açıklarken, Ürdün ordusu fırlatılan 20 balistik füzenin 18'inin hava savunma sistemlerince imha edildiğini duyurdu.

Bölgedeki deniz trafiğini durma noktasına getiren krizin ortasında diplomasi arayışları da sürüyor. İran ve Umman'ın önümüzdeki günlerde Hürmüz Boğazı'nda geçici bir deniz taşımacılığı koridorunu devreye sokması bekleniyor.

"Yemen'deki Çeşitli Noktalar Hava Saldırılarıyla Hedef Alındı"

Piyasadaki yangını körükleyen bir diğer gelişme ise Suudi Arabistan'ın Yemen'e yönelik gerçekleştirdiği yeni hava saldırıları oldu. Husilere bağlı El Mesire televizyonu; Suudi savaş uçaklarının Marib, El Cevf, Taiz ve Saada vilayetlerindeki noktalara çok sayıda hava harekatı düzenlediğini duyurdu. Suudi Arabistan öncülüğündeki askeri koalisyondan ise konuya ilişkin henüz resmi bir doğrulama gelmedi.

Rus basınındaki haberlere göre, Witkoff ve Kushner yaklaşık 3,5 saat süren görüşmenin ardından Kremlin'den ayrıldı.

Kremlin'deki Görüşme 3,5 Saat Sürdü

Putin ile ABD'li temsilciler arasındaki görüşmede Rus tarafının üst düzey isimleri de yer aldı.

Görüşmede Putin'e Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov ile Rusya Doğrudan Yatırım Fonu Başkanı ve Putin'in Özel Temsilcisi Kirill Dmitriyev eşlik etti.

ABD Heyeti Moskova'dan Kiev'e Geçecek

Steve Witkoff ve Jared Kushner'in Moskova'daki temaslarının ardından Kiev'e geçeceği belirtildi.

ABD heyetinin Kremlin'deki görüşmesinin yaklaşık 3,5 saat sürmesi ve ardından Kiev'e hareket edecek olması dikkat çekti.

"Sivil Altyapılar Ve Düğün Töreni Hedef Alındı"

Açıklamada, ABD ordusu tarafından gerçekleştirilen hava harekatının Huzistan, Sistan ve Beluçistan, Hürmüzgan ile Kirman eyaletlerindeki çeşitli noktaları hedef aldığı kaydedildi. Saldırılarda telekomünikasyon kuleleri ile tesislerin de aralarında bulunduğu çok sayıda sivil alanın ve kamu hizmet altyapısının vurulduğu, geniş çaplı can kayıpları ile yaralanmaların meydana geldiği ifade edildi.

Bakanlık, Hürmüzgan eyaletinin Sirik ilçesine bağlı Kuhestak bölgesinde bir düğün töreninin ABD hava unsurları tarafından vurulduğunu ileri sürdü. Yapılan açıklamada, çoğunluğu kadın ve çocuklardan oluşan 70'ten fazla kişinin hayatını kaybettiği veya yaralandığı bilgisine yer verilirken, söz konusu eylemler "uluslararası hukukun açık ihlali" ve "savaş suçu" olarak nitelendirildi.

"BM Şartı Kapsamında Meşru Müdafaa"

İran Silahlı Kuvvetleri'nin bölgedeki ABD askeri üslerine yönelik düzenlediği misilleme harekatına da değinilen metinde, operasyonların Birleşmiş Milletler (BM) Şartı kapsamında yer alan meşru müdafaa hakkı doğrultusunda icra edildiği savunuldu. Hedef alınan askeri üslerin, İran topraklarına yönelik saldırıların çıkış noktası ve lojistik destek unsuru olarak kullanıldığı aktarıldı.

"Bölge Ülkelerine Topraklarınızı Açmayın Çağrısı"

Tahran yönetimi, komşu ve bölge ülkelerine acil bir çağrıda bulunarak ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarında kendi topraklarını, hava sahalarını ve lojistik imkanlarını kullanmasına izin vermemelerini istedi. Açıklamada, bölge devletlerinin bu yönde kararlı bir duruş sergileyerek savaş ateşinin körüklenmesini ve çatışmaların yayılmasını önlemesi gerektiği ifade edildi.

"BM Sessiz Kalmamalı, Sorumlular Yargılanmalı"

İran Dışişleri Bakanlığı; Birleşmiş Milletler, BM Güvenlik Konseyi ve BM Genel Sekreteri'ni uluslararası sorumluluklarını yerine getirmeye davet etti. ABD'nin BM Şartı'nın güç kullanımını yasaklayan maddelerini ihlal ettiğini belirten Bakanlık, uluslararası organların bu duruma sessiz kalmasının kurumların itibarını zedeleyeceğini bildirdi. Açıklama, emri verenlerin ve uygulayanların yargılanması çağrısıyla tamamlandı.

Zirvede, bölgelerindeki sürdürülebilir barış ve istikrarın sağlanması amacıyla bölgesel sahiplenme anlayışı doğrultusunda birlikte çalışma kararlılığı bir kez daha teyit edildi.

"Kolektif Caydırıcılık ve Savunma Güçlendirilecek"

Toplantı sonrası paylaşılan ortak açıklamada, krizlerin barışçıl çözümlerle aşılması, gerilimin düşürülmesi ve itidalin sağlanmasına yönelik gayretlerin kararlılıkla sürdürüleceği vurgulandı.

Üç ülkenin tarihi bir mutabakata vardığı belirtilen açıklamada şu ifadeler yer aldı:

"Bugün, üç ülke dayanışmalarını güçlendirecek, kollektif caydırıcılık ve savunmalarının muteberliğini ve etkinliğini sağlayacak, adil, kapsayıcı ve kalıcı barışa yönelik bölgesel gayretlere ve iş birliğine dayalı güvenliğe katkıda bulunacak şekilde, Mekke Anlaşması kapsamındaki iş birliğinin daha da kurumsallaştırılması için adımlar atma hususunda mutabık kalmışlardır."

Sekretarya Suudi Arabistan'da Kuruluyor, Genel Sekreter Pakistan'dan

Mekke Anlaşması çerçevesinde yürütülecek teknik ve idari çalışmaları desteklemek amacıyla kalıcı bir mekanizma oluşturulacağı ilan edildi. Alınan karar doğrultusunda Suudi Arabistan’da bir Genel Sekreterlik Sekretaryası kurulacak. Oluşturulacak bu yeni yapıya ilk olarak Pakistan İslam Cumhuriyeti’nden atanacak bir Genel Sekreter 3 yıl süreyle başkanlık edecek.

"Savunma Sanayisinde Ortak Üretim Yapılacak"

Stratejik ortaklığın savunma sanayisi ve askeri yetenekler boyutuna da dikkat çekilen kararlar metninde iş birliğinin geleceği şu sözlerle özetlendi:

"Müşterek faaliyetler aracılığıyla, savunma sanayi iş birliği, ortak teknoloji geliştirilmesi ve ortak üretim yoluyla savunma yeteneklerinin ve silahlı kuvvetlerinin uyumunu güçlendirmek üzere de çalışacaklardır. Üç ülke, Mekke Anlaşması’nı kurumsallaşmış ve kararlı bir şekilde uygulayarak bölgesel barış ve istikrara gerekli katkılarda bulunacaklardır."

"Baskı İşe Yaramıyor"

Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı ile "yapıcı görüşmeler" gerçekleştirdiklerini belirten Arakçi, Washington yönetimi ile yeniden müzakere masasına oturulması ihtimaline değindi. Diplomasiyi yeniden rayına oturtmanın imkansız olmadığını vurgulayan Arakçi, ABD'nin izlediği politikaları eleştirdi.

"Taahhütlerine Bağlı Kalmalı"

Sürecin yeniden başlaması için ABD'nin yaklaşımını değiştirmesi gerektiğini ifade eden Arakçi, şu ifadeleri kullandı:

"Diplomasiyi yeniden rayına oturtmak imkansız değil. Bu, ABD'nin basit bir gerçeği anlamasına bağlı: Baskı işe yaramıyor. ABD güven inşa etmeli, saygılı konuşmalı, haklarımızı tanımalı ve taahhütlerine bağlı kalmalı."

Öte yandan görüşmede ev sahibi olan Katar, geçmişte de İran ile ABD arasındaki gerilimlerde diplomatik temasların sürdürülmesi ve taraflar arasında mesajların iletilmesinde kritik arabulucu rol üstlenen ülkeler arasında yer alıyor.

"İş Birliklerini Artırmaya Devam Edeceğiz"

Kongo Demokratik Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Félix Tshisekedi ile yapılan görüşmede Türkiye ile Kongo Demokratik Cumhuriyeti arasındaki ikili ilişkiler ele alındı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülke arasındaki yatırım, ticaret, savunma sanayii ve güvenlik başta olmak üzere birçok alandaki iş birliklerinin artırılması için adımlar atmaya devam edeceğimizi belirtti.

Erdoğan ayrıca, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusundaki güvenlik durumunun kalıcı barışla çözümü için başlatılan süreçleri desteklediğimizi, mevcut anlaşmaların uygulanmasına yönelik yapıcı bir zemin oluşması için gerekli katkılarda bulunabileceğimizi ifade etti.

"Yapıcı Tutum Sevindirici"

Ruanda Cumhurbaşkanı Paul Kagame ile gerçekleştirilen görüşmede ise Türkiye-Ruanda hattındaki son durum değerlendirildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülke arasındaki ticaret ve yatırımlarda müspet ilerlemeler kaydedildiğini, savunma sanayii başta olmak üzere birçok alanda birlikte çalışmaya devam edeceğimizi vurguladı.

Erdoğan, Ruanda ile Kongo Demokratik Cumhuriyeti arasındaki gerilimin azaltılması için ortaya konan gayretleri takdirle karşıladığımızı, iki ülke arasındaki yapıcı tutumun devam etmesinin sevindirici olduğunu ve Türkiye'nin bu sürece destek verdiğini bildirdi.

"Reformlara Kamuoyu Desteğinin Göstergesi"

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bir diğer adresi ise Kazakistan oldu. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile yapılan görüşmede liderler ikili ilişkileri ve bölgesel gelişmeleri ele aldı. Erdoğan, 23 Ağustos'ta Kazakistan'da gerçekleşen Kurultay seçimleri nedeniyle Tokayev'e tebriklerini iletti.

Seçimlere katılım oranının yüksekliğinin yürütülen reformlara kamuoyu desteğinin bir göstergesi olduğunu belirten Erdoğan, önümüzdeki süreçte Türkiye-Kazakistan ikili ilişkilerini geliştirmek için gayret göstermeyi sürdüreceğimizi ifade etti.

Sırp RTS kanalının bildirdiğine göre Mladic, Hollanda'nın Lahey kentinde cezasını çektiği cezaevinin hastanesinde yaşamını yitirdi. Eski generalin ölümünden önce birden fazla felç geçirdiği kaydedildi.

Srebrenitsa Soykırımı ve Saraybosna Kuşatmasının Sorumlusuydu

Ratko Mladic, 1992-1995 yılları arasında gerçekleşen Bosna Savaşı sırasında yürütülen kanlı eylemlerin baş aktörlerinden biriydi.

Mladic, Saraybosna kuşatması ve 1995 yılında yaklaşık 8 bin Boşnak erkek ve çocuğun katledildiği Srebrenitsa soykırımındaki doğrudan rolü nedeniyle uluslararası mahkeme tarafından suçlu bulunmuştu.

'Soykırım ve İnsanlığa Karşı Suçlar'

Savaşın ardından uzun süre saklanan ve yakalandıktan sonra yargılanan Ratko Mladic; "soykırım", "insanlığa karşı suçlar" ve "savaş suçları" maddelerinden mahkûm edilmişti.

Müebbet hapis cezasını çeken Mladic'in ölümüyle birlikte Bosna Savaşı'nın en karanlık figürlerinden biri daha tarih oldu.

İran'ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı'nda yer alan habere göre sürecin ayrıntılarını payraşan Devrim Muhafızları Sözcüsü Hüseyin Mohebbi, Tahran ve Muskat hatlarında yürütülen diplomatik temasların başarıyla tamamlandığını belirtti.

"İki Tarafın da Kabul Ettiği Sonuçlara Ulaştık"

Yaklaşık bir ay önce başlatılan müzakere sürecinin tamamlandığını belirten Sözcü Hüseyin Mohebbi, deniz sahası hakları ve gelir paylaşımı konusunda mutabakat sağlandığını vurguladı.

Mohebbi, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Yaklaşık bir ay önce Umman ile müzakerelere başladık ve her iki tarafın da kabul ettiği sonuçlara ulaştık. Boğazdaki sularda her ülkenin payı ile İran ve Umman'ın buradan elde edilen gelirlerdeki payı konusunda anlaşmaya varıldı" ifadelerini kullandı.

"ABD Görüşmeleri Engellemeye Çalıştı"

Masadaki diplomatik görüşmelerin takvimine de değinen Devrim Muhafızları Sözcüsü Mohebbi, sürecin uzamasından ABD yönetimi sorumlu tuttu.

Washington'ın müdahalelerine dikkat çeken Mohebbi, ABD'nin İran ile Umman arasındaki görüşmeleri engellemeye çalıştığını, bu sebeple müzakerelerin gecikmeli olarak tamamlandığını öne sürdü.

"384 Turist ve Yolcu İle İletişim Kesildi"

Nepal Turizm Kurulu tarafından yapılan açıklamada, afetin yerel saatle 08.30 sıralarında Bhotekoshi Nehri çevresinde gerçekleştiği bildirildi. Yetkililer, felaketten etkilenen veya bölgeden geçiş yapmakta olan kişilerin konumlarını ve sağlık durumlarını tespit edebilmek için aralıksız bir çalışma yürütüldüğünü kaydetti. Kayıplar arasında Nepal, Hindistan, İngiltere, Güney Afrika, Avustralya ve Hollanda vatandaşlarının yer aldığı, çok sayıda kişinin ise uyruğunun henüz netleşmediği aktarıldı.

"Kayıp Sayısının Artmasından Endişe Ediliyor"

Nepal polisi, yürütülen ilk saha çalışmalarında Nuwakot ve Dhading bölgelerinde 8 kişinin cansız bedenine ulaşıldığını açıkladı. Yıkıcı sel sularının polis merkezlerini, gümrük binalarını ve çok sayıda evi sürüklediği, bu nedenle can kaybı ve kayıp sayısının yükselmesinden endişe edildiği vurgulandı.

Çin Tarafında Yollar, Elektrik ve İletişim Kesildi

Çin devlet haber ajansı Xinhua'nın aktardığı bilgilere göre heyelan, iki ülke arasındaki stratejik kara geçişlerinden biri olan Gyirong Sınır Kapısı yakınlarında meydana geldi. Afet sebebiyle Çin tarafında sınır kapısına erişim sağlayan karayolları kapanırken, bölgedeki elektrik ve iletişim hatlarının tamamen kesildiği duyuruldu.

"Buzul Gölü Taşmış Olabilir"

Nepalli yetkililer, Bhotekoshi Nehri'nin üst kısımlarında yer alan bir buzul gölünün taşmasının felakete ve devasa yıkıma yol açmış olabileceğini değerlendiriyor. Arama kurtarma faaliyetlerine askeri helikopterlerin yanı sıra kolluk kuvvetleri ve bölge halkı da aktif destek veriyor.

Felaketin vurduğu Rasuwagadhi bölgesi, Nepal'in ünlü trekking rotası Langtang'a giden turistlerin güzergahında yer alıyor. Aynı zamanda bölge, Çin'deki Kailash Dağı ve Manasarovar Gölü'ne seyahat edenlerin sıklıkla kullandığı kritik bir geçiş noktası konumunda bulunuyor.

"Şimdilik Yeni Bir Saldırı Planlanmıyor"

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun son günlerde müttefik mevkidaşlarıyla gerçekleştirdiği diplomasi trafiğinde Trump yönetiminin yeni konseptini paylaştığı aktarıldı. Rubio'nun görüşmelerde, ABD'nin mevcut aşamada geniş çaplı yeni askeri operasyonlar yürütmeyi düşünmediğini, ancak İran'dan gelebilecek olası bir hamleye karşı saldırı seçeneğinin masa üstünde kalacağını ifade ettiği kaydedildi.

Öte yandan üst düzey ABD'li yetkililer, askeri operasyonların askıya alınmasını içeren bu tutumun en azından ABD'deki ara seçimlere kadar süreceğini, seçimlerin ardından askeri seçeneklerin yeniden masaya gelebileceğini vurguluyor.

"İran Hürmüz Üzerindeki Kontrolünü Kaybetti"

ABD Donanması'nın Hürmüz Boğazı'ndaki mayınları temizlemesiyle birlikte bölgedeki tanker trafiğinin yeniden hareketlendiği belirtildi. Washington yönetimi, bu gelişmeyle İran'ın küresel enerji piyasalarındaki kozunu kaybettiğini savunuyor. Axios'a konuşan ABD'li bir yetkili, stratejik güç dengesine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

"İranlılar boğaz üzerindeki kontrolü kaybetti. Artık ABD kontrol ediyor."

Yeni strateji kapsamında Washington; doğrudan askeri müdahaleden kaçınırken, deniz ablukası ve Hazine Bakanlığı yaptırımlarıyla ekonomik baskıyı en üst seviyeye çıkarmayı, aynı zamanda Hürmüz Boğazı'ndan enerji akışını kesintisiz sürdürmeyi amaçlıyor.

"Deniz Ablukası Petrol Gelirlerini Bıçak Gibi Kesti"

Uygulanan deniz ablukasının İran ekonomisini zor duruma soktuğu öne sürülüyor. ABD'li kaynaklar, İran'ın ana ihracat üssü olan Hark Adası'nda son iki haftadır neredeyse hiçbir tankerin demirlemediğini bildirdi.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott ise İran ekonomisinin serbest düşüşe geçtiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"İran ekonomisi serbest düşüşte ve ülkenin askeri kapasitesi büyük ölçüde zayıflatıldı. Washington, İran yönetiminin kalan tüm finansman kaynaklarını kesmekte kararlı."

"Şu Anda İran'la Müzakere Etmiyoruz"

Savaşın başlamasından bu yana arabuluculuk yürüten Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir'in Tahran ziyaretinin ardından gözler diplomasi trafiğine çevrildi. Beyaz Saray, Donald Trump ile Munir arasındaki teması yalanlamazken, Tahran ile yürütülen aktif bir müzakere bulunmadığını net bir dille ifade etti.

Konuyla ilgili bilgi veren üst düzey bir ABD'li yetkili mevcut yaklaşımı şu sözlerle özetledi:

"Şu anda İran'la müzakere etmiyoruz. Onları sıkıştırıyoruz. Baskı, İranlıları yeniden müzakere masasına getirebilir."

Süreç devam ederken, İran müzakerelerini yürüten Beyaz Saray temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın sahadaki son askeri durum hakkında bilgi almak üzere ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nı (CENTCOM) ziyaret etmesi bekleniyor.

"Zirve Kapsamında İkili Temas Planlanıyor"

Gelişmeyi kamuoyuna duyuran İran'ın Rusya Büyükelçisi Kazem Jalali, Tahran ve Moskova arasındaki temasların takvimine dair ayrıntıları paylaştı. Jalali, bugün yaptığı açıklamada İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, ŞİÖ üyesi ülke liderlerinin katılımıyla düzenlenecek zirve kapsamında baş başa bir görüşme yapacaklarını bildirdi.

Zirvenin hazırlık süreci daha önce Temmuz ayında Kırgızistan'da yapılan ŞİÖ Dışişleri Bakanları Konseyi toplantısında ele alınmış, 1 Eylül'deki Devlet Başkanları Konseyi toplantısının ana hatları netleştirilmişti.

Bölgesel Güvenlik ve Ekonomi Masada

Kırgızistan'ın dönem başkanlığında Bişkek'te organize edilecek zirve, küresel ve bölgesel denklemde kritik bir rol üstleniyor. Zirve marjında gerçekleşecek Pezeşkiyan-Putin görüşmesinde bölgesel ve uluslararası gelişmelerin yanı sıra güvenlik, ekonomi ve örgüt içi iş birliğinin derinleştirilmesi başlıklarının ele alınması bekleniyor.

Stratejik İş Birliği Giderek Derinleşiyor

Son dönemde özellikle enerji, savunma ve ekonomi alanlarındaki ortaklıklarını stratejik boyuta taşıyan Tahran ve Moskova hattı, çok taraflı platformları aktif şekilde kullanıyor. İki ülke lideri daha önce de ŞİÖ ve benzeri uluslararası zirveler kapsamında bir araya gelerek ikili ilişkileri güçlendirecek kararlara imza atmıştı. Bişkek'teki buluşmanın da iki ülke arasındaki koordinasyonu artırması hedefleniyor.

Lin Jian, Çin'in İran ile yürüttüğü ticari ve diplomatik iş birliğinin uluslararası hukuk kurallarına tam uyum içerisinde sürdürüldüğünü belirterek, söz konusu iş birliğinin dışarıdan müdahaleye uğramaması veya kesintiye uğratılmaması gerektiğini ifade etti.

"Hak ve Çıkarlarımızı Kararlılıkla Koruyacağız"

Ülkesinin bölgede yaşanan son gelişmeleri yakından takip ettiğinin altını çizen Lin Jian, Çin'in kendi meşru hak ve çıkarlarını korumak adına gerekli tüm tedbirleri kararlılıkla alacağını vurguladı.

ABD'den 60 Hedefe Yaptırım Kararı

ABD yönetimi, dün İran'ın ekonomik ve mali kanallarını hedef alan yeni kısıtlama kararlarını duyurmuştu. Washington tarafından yapılan açıklamada; 60 kişi, kuruluş ve geminin yaptırım kapsamına alındığı bildirilmiş, kararın İran'ın ekonomik can damarını kesmeyi amaçladığı ifade edilmişti.

İran hükümetinin ABD'nin hamlelerine karşı uzun süredir çalışma yürüttüğünü belirten Madanizadeh, ülke ekonomisinin karşılaşabileceği farklı senaryolar doğrultusunda 2 yıllık bir plan hazırlandığını duyurdu.

"Bizim de Kendi Araçlarımız Var"

Kısıtlamaların kendileri için sürpriz olmadığını belirten Madanizadeh, küresel mali sistemin Washington'ın İran'ın ekonomik ve ticari kanallarını tamamen kesebileceği bir yapıda olmadığını ifade etti.

ABD'nin geçmişteki benzer girişimlerinin de başarısızlıkla sonuçlandığını hatırlatan Madanizadeh, şu ifadeleri kullandı:

"Bizim de kendi araçlarımız var ve bu oyunun kurallarını biliyoruz."

İranlı Bakan, yaptırımların son dönemde artan enflasyon, döviz baskısı ve ekonomik sıkıntılarla halk üzerinde ciddi bir yük oluşturduğunu da sözlerine ekledi.

"Bir İki Telefon Görüşmesiyle Ortadan Kaldırılamaz"

ABD Başkanı Donald Trump'ın diğer ülke liderleriyle görüşerek İran'la ekonomik ilişkileri kesmelerini isteyeceğine yönelik açıklamalara da değinen Madanizadeh, ilişkilerin boyutuna dikkat çekti.

İran'ın ekonomik bağlantılarının bir veya iki telefon görüşmesiyle ortadan kaldırılamayacağını vurgulayan Bakan, finansal işlemler ile ticaret yollarının kısıtlanması ihtimaline karşı alternatiflerin hazırda tutulduğunu aktardı.

"En Büyük Mali Saldırı"

Öte yandan yaptırımların detaylarını paylaşan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yeni adımları İran'a karşı bugüne kadarki "en büyük mali saldırı" olarak nitelendirdi. Bessent, İran'ın dünya genelindeki finansal bağlantılarının doğrudan hedef alınacağını söyledi.

ABD Hazine Bakanlığı; dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı olmak üzere 5 ana sektöre yönelik yeni kısıtlamalar getirirken, yaklaşık 60 kişi, kuruluş ve gemiyi yaptırım listesine dahil etti.

"İran'ın Önünde İki Yol Var"

ABD Başkanı Trump'ın dünya liderleriyle görüşerek Tahran'la ilişkileri kesmeleri yönünde özel taleplerde bulunacağını bildiren Bessent, sürecin hedefini şu sözlerle özetledi:

"İran'ın önünde artık yalnızca iki açık yol var: tamamen küresel izolasyon ya da normale dönerek küresel ekonomiye yeniden katılma fırsatı."

Ortak açıklamada, Batı Şeria'da yerleşimcilerin sivillere yönelik şiddet olaylarının daha önce görülmemiş seviyelere ulaştığı ve Filistin ekonomisine ağır kısıtlamaların getirildiği bir dönemde bu kararın alınmasının kaygı verici olduğu vurgulandı. Metinde, "Bu planlar bizi barıştan daha da uzaklaştırmakla kalmayacak, İsrail'in uluslararası konumunu da daha fazla zayıflatacaktır" ifadelerine yer verildi.

"Filistin Devletinin Bütünlüğüne Varoluşsal Tehdit"

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres de E1 planına ilişkin değerlendirmesinde, projenin toprak bütünlüğüne sahip ve kesintisiz bir Filistin devletinin kurulması açısından "varoluşsal bir tehdit" oluşturduğunu bildirdi. Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prévot da İsrail'in hamlesine tepki gösteren isimler arasında yer aldı.

İsrail İskan Bakanlığı, geçtiğimiz yıl hükümet tarafından onaylanan toplam 3 bin 401 konuttan bin 234'ünün inşası amacıyla ihaleye çıktı. Doğu Kudüs ile Maale Adumim arasındaki yaklaşık 12 kilometrekarelik alanı kapsayan proje, bölgedeki dengeleri değiştirecek nitelikte değerlendiriliyor.

"Filistin Devleti Fikri Silindi"

Söz konusu planlar geçen yıl ilk kez açıklandığında İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Filistin devleti fikrinin "silindiğini" iddia etmişti. İhaleler için son başvuru tarihi 19 Ekim olarak belirlenirken, bu tarihin İsrail'de 27 Ekim'de gerçekleştirilmesi planlanan genel seçimlerin hemen öncesine denk gelmesi dikkat çekiyor.

Batı Şeria İkiğe Bölünme Riskiyle Karşı Karşıya

E1 projesine karşı çıkan çevreler, bölgedeki İsrail yerleşimlerinin genişletilmesinin Batı Şeria'nın kuzeyi ile güneyi arasındaki coğrafi bağlantıyı fiilen koparacağı uyarısında bulunuyor. Projenin aynı zamanda Doğu Kudüs'ü Batı Şeria'daki Filistin bölgelerinden izole edeceği belirtiliyor.

Uzmanlar, planın Ramallah, Doğu Kudüs ve Beytüllahim arasında kesintisiz bir Filistin yerleşim alanının oluşturulmasını engelleyeceğini ve bu durumun iki devletli çözüm ihtimalini tamamen ortadan kaldırabileceğini vurguluyor.

"Başarısız Politikalarda İsrarlı Olmak Yenilgi Getirir"

Arakçi, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda ABD politikasının gerçek niyetini ifşa ettiklerini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Sözde 'Ekonomik D-Day', Amerika'nın kendi krizini, benzeri görülmemiş borç yükünü ve hızla artan faiz maliyetlerini perdelemeye yönelik bir dikkat dağıtma çabasıdır. Başarısız politikalarda ısrar etmek yalnızca daha fazla yenilgiye ve İranlıların düşmanlığının artmasına yol açacaktır. ABD'nin ekonomik terörü, küresel ekonomiyi ve dünya genelinde ülkelerin egemenliğini tehdit ediyor."

"Ekonomik Terör Küresel Ekonomiyi Tehdit Ediyor"

İranlı Bakan, ABD'nin izlediği yaptırım ve baskı politikalarını "ekonomik terör" olarak nitelendirerek, bu tutumun yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte de dünya ekonomisini ve ülkelerin egemenlik haklarını hedef aldığını vurguladı.

'D-Day' Kavramı Ne Anlama Geliyor?

ABD Başkanı Trump'ın kullandığı 'D-Day' terimi, askeri terminolojide büyük ve belirleyici bir operasyonun başladığı günü ifade ediyor. Tarihte İkinci Dünya Savaşı sırasında Müttefik kuvvetlerin 6 Haziran 1944'te gerçekleştirdiği Normandiya Çıkarması ile simgeleşen bu kavram, günümüz siyasi ve ekonomik söylemlerinde ise kritik ve köklü bir hamlenin başlangıcını tanımlamak amacıyla kullanılıyor.

Yapılan resmi açıklamada, İran ile yürütülen tüm ticaret, ticari alışverişler ve her türlü mali işlemin bir sonraki duyuruya kadar tamamen durdurulduğu ilan edildi.

"Deniz Trafiğini Hedef Aldılar"

Söz konusu yaptırım kararı, BAE Savunma Bakanlığı'nın İran topraklarından fırlatıldığını iddia ettiği iki balistik füzeyi tespit ettiğini duyurmasının hemen ardından geldi. Bakanlık verilerine göre hava savunma sistemleri tarafından saptanan füzelerden biri BAE kara sularının dışına, diğeri ise doğrudan ülke kara sularına düştü.

Savunma Bakanlığı yetkilileri, füzelerin doğrudan bölgedeki deniz trafiğini hedef aldığını vurguladı. Açıklamada, BAE'nin ve ticari rotaların güvenliğini tehlikeye atan her türlü girişime kararlılıkla karşılık verileceği altı çizildi. Kararın, ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını sürdürdüğü kritik bir döneme denk gelmesi dikkat çekti.

"Suçlamalar Temelsiz, Sahte Bayrak Operasyonu Olabilir"

BAE'nin sert hamlesine Tahran yönetiminden yanıt gecikmedi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakei, BAE tarafından yöneltilen tüm suçlamaları "temelsiz" olarak nitelendirerek reddetti.

Bakei, yaşanan olayın ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş konsepti çerçevesinde kurgulanmış bir "sahte bayrak operasyonu" olabileceğini öne sürdü. BAE'nin tutumunun iyi komşuluk ilkeleriyle bağdaşmadığını belirten Bakei, bölge ülkelerine Tahran'ı hedef alan asılsız iddialardan kaçınmaları yönünde çağrıda bulundu.

Hürmüz Boğazı ABD Bayrağı Rengiyle İşaretlendi

Trump, "Hürmüz Boğazı'nı ABD toprağı ilan edeceğine" ilişkin daha önce yaptığı açıklamayı hatırlatan bir paylaşımda bulundu. ABD Başkanı'nın paylaştığı haritada, stratejik su yolunun bulunduğu bölgenin "Yeni ABD toprağı" ifadesiyle ve ABD bayrağı renkleriyle işaretlendiği görüldü.

Trump, New York’ta yaptığı konuşmada bu fikri ilk kez gündeme getirmiş, ABD'nin bölgedeki deniz ablukası sayesinde boğaz üzerinde fiili kontrol sağladığını savunmuştu. Oval Ofis'te gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, "Bence harika bir fikir. Orayı ABD toprağı ilan etme fikri ilgimi çekiyor" ifadelerini kullanmıştı.

İran'dan Jet Yanıt: "Hürmüz Kapalı Kalacak"

Trump'ın provoke eden harita paylaşımından saatler önce İran cephesinden çok net bir mesaj geldi. İran Meclis Başkanı ve baş müzakereci Muhammed Bakır Kalibaf, parlamentoda yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam edeceğini duyurdu.

"Şartlar Yerine Getirilene Kadar Geçiş Yok"

Kalibaf, ABD'nin haziran ayında imzalanan geçici anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirene kadar boğazın açılmayacağını belirterek şartları sıraladı: İran limanlarına yönelik ABD ablukasının ve petrol yaptırımlarının kaldırılması, dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması ve askeri operasyonların sona erdirilmesi.

Geçici Anlaşma Masada Kaldı

ABD ile İran arasında 17 Haziran'da imzalanan geçici mutabakat, Hürmüz'den güvenli geçişin yeniden sağlanmasını ve tarafların 60 gün içinde daha kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmasını öngörüyordu. Ancak Trump, Oval Ofis'te geçici mutabakatın uzatılıp uzatılmayacağı sorusuna "Hayır" yanıtını vererek, "Benim gerekli olduğunu düşündüğüm türden bir anlaşmayı yapmayacaklar" dedi.